تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٧٠ - شرح آيات

الَّذِينَ آمَنُوا مِنْهُمْ أَجْرَهُمْ‌ [٧٨]- ما (از آن ميان) به كسانى كه ايمان آورده بودند پاداش و اجرشان را داديم» و انديشه‌مندانى راسخ در زهد بودند كه دين را دشوار ساختند و تصوّف ورزيدند، و نيز در ميان آن جمله كسانى بودند كه سخت دل شدند و اينان اكثريّت قاطع را تشكيل دادند.

«وَ كَثِيرٌ مِنْهُمْ فاسِقُونَ‌- ولى بيشترين آنان نافرمانان بودند.» قرآن تا اينجا مؤمنان را از بيمارى سخت دلى و قساوت قلب كه بدان گرفتار شده بودند پرهيز داده و بر حذر داشته و عواقب بد آن را از خلال اشاره به رفتار اهل كتاب براى آنان بيان و روشن كرده است، اما اكنون سياق آيات قرآن به معالجه اين مشكل و درمان اين مشكل و درمان اين درد در كنار بيان اسباب و موجبات آن آغاز مى‌كند.

مؤمنانى كه آيه پيشين آنان را مخاطب ساخته دچار انحراف كامل، مانند بيشتر اهل كتاب، نشده بودند، بلكه خشوع و سرسپردگى مطلق را از دست داده بودند و دلهايشان اندكى سخت شده، و نوميدى شايع ميان ايشان آنان را از اصلاح نفس خود بازداشته بود. پس قرآن به آنان اعتماد به پروردگارشان را القا و اعطا مى‌كند.

«اعْلَمُوا- بدانيد» چه بسا كه آغاز كردن اين آيه به كلمه «علم» از آن روست كه بيم (و پروا داشتن از خدا) ثمره و ميراث علم و دانش است، آيا خداى تعالى نمى‌گويد؟

«إِنَّما يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبادِهِ الْعُلَماءُ [٧٩]- همانا از ميان بندگان خدا دانشمندانند كه از او بيم و پروا دارند.» اينك پرسش اين است: آن حقيقتى كه عامل و عهده‌دار كاشتن بذر اميد در جان مؤمنان و موجب نجات آنان از نوميدى است، كدام است؟