است» و آن حضرت (عليه السّلام) گفت: «شما به اندازه سبقتى كه در رفتن به نماز جمعه مى‌گيريد در رفتن به بهشت بر يكديگر پيشى مى‌گيرد، و براستى كه درهاى آسمان براى بالا رفتن اعمال بندگان باز مى‌شود».

[١٠] از آنجا كه اسلام به عنوان برنامه‌اى كامل و فراگير براى ابعاد زندگى انسانى آمده است،/ ٣٩٥ خداوند آن را در اصول و احكامش متوازن و متعادل ساخته، به گونه‌اى كه هيچ بخشى در زندگى انسان به زيان بخشى ديگر انباشته و ستبر نشود، پس اسلام برنامه دنيا و آخرت، و دين و سياست، و روان و كالبد است، و وقتى شخصيت انسان با رسيدن به مصالح مشروع از يك سو و التزام به فرايض واجب شده از سويى ديگر كامل مى‌شود، دين در كنار و دوشادوش فراخواندن به التزام واجباتش به مراعات مصالح خود نيز فرا مى‌خواند، و واجبات او را جايگزين مصالح و پيشرفتهايى كه مردم در پى آن‌اند نمى‌سازد.

از اين رو مى‌بينيم كه قرآن در همان حال كه مردم را به شتافتن به نماز جمعه امر مى‌كند، بيدرنگ نيز به پراكنده شدن براى پرداختن به امور زندگى طبيعى و رسيدن به مرادها و هدفها، و دست يافتن به روزى و لقمه زندگانى فرمان مى‌دهد.

و براستى دعوت به نماز روز جمعه و تحريم داد و ستد بدان هنگام برنامه‌اى است براى پايه‌گذارى پراكنده شدن انسان مؤمن در طلب فضل و بخشايش خدا بر اساس هدايت ارزشها و ايمان.

«فَإِذا قُضِيَتِ الصَّلاةُ فَانْتَشِرُوا فِي الْأَرْضِ‌- و چون نماز پايان يافت در زمين پراكنده شويد.» هر كس به سوى مقصد خود، و اين دعوت متضمّن كوشش براى امور دنيا ما را بدين نكته رهنمون مى‌شود كه نماز و عبادت جايگزين و بدل از پرداختن به زندگى طبيعى و اجتماعى، چنان كه پاره‌اى از متصوّفه آن را فهميده‌اند، نيست.

دين برنامه‌اى است براى سامان دادن به انسان و رهبرى زندگى، مردم در آن فرصتى براى عبادت و برنامه‌اى براى كوشش و كار مى‌يابند. امام صادق (عليه السّلام) در تفسير اين آيه گفت: «من براى حاجتى كه خدا آن را عهده‌دار شده، سوار مى‌شوم‌