تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٦٤ - شرح آيات
متعهّد شوند، آن وقت رهبرى بيعت آنان را مىپذيرد و بيعت مىكنند.
/ ٣٢٩ «فَبايِعْهُنَّ وَ اسْتَغْفِرْ لَهُنَّ اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ- پس با آنها بيعت كن و بر ايشان از خدا آمرزش بخواه كه خدا آمرزنده و مهربان است.» طلب آمرزش پيامبر براى آنها در مورد خطاهاى پيشين و جانبى آنهاست كه بدان گرفتار شده بودند، و اين آيه به هجرت معنايى حقيقى مىدهد كه تنها انتقال از يك اجتماع به اجتماعى ديگر و صالح، يا گسيختگى مادّى و جسمانى از اجتماع گمراه نيست بلكه براستى، همانا پاك شدن از رفتارهاى منحرفى است كه بر اجتماع گمراه سايه افكن بوده، همچون دزدى و زنا و بهتان و ... و ... كه آيه به ذكر مهمترين آنها پرداخته است.
[١٣] و در پايان اين سوره، پروردگار ما امر خود را درباره قطع رابطه و دوستى با دشمنان خدا تأكيد مىكند و مىگويد
«يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَتَوَلَّوْا قَوْماً غَضِبَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ قَدْ يَئِسُوا مِنَ الْآخِرَةِ كَما يَئِسَ الْكُفَّارُ مِنْ أَصْحابِ الْقُبُورِ- اى كسانى كه ايمان آوردهايد، با مردمى كه خدا بر آنها خشم گرفته است دوستى مكنيد، اينان از آخرت نوميد شدهاند، هم چنان كه آن كافرانى كه در گورند از آخرت نوميدند.» براستى محور انسان مؤمن همان خشنودى خداى عزّ و جلّ است، پس او دوستدارى خود را جز نزد شايستگان آن نمىنهد (و به دل ديگرى نمىسپارد) امّا كسانى از ستمكاران و گمراهان كه با كارهاى خود خدا را خشمگين مىكنند، خداوند از آنها بيزار است. گفتههاى مفسّران در بيان هويّت كسانى كه مشمول «غضب اللَّه عليهم- خشم خدا بر آنان» شدهاند متفاوت است. بيشتر مفسّران بر آناند كه بيقين مراد از آن يهوديانند، به دليل گفته خداى تعالى «غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَ لَا الضَّالِّينَ [٢٨]- نه خشم گرفتگان بر آنها و نه گمراهان» و آنچه در تفسير و تأويل اين آيه در اخبار آمده است، و آنچه پيداست اين است كه
[٢٨] - الفاتحة/ ٧.