تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٨٤ - شرح آيات

پيشينيان (يا سلف، در سه قرن نخستين اسلام) خود برنامه فهم دين را دگرگون كردند و از وسايل جديد استفاده جستند، آن گاه بر اين گروه نو پديد كه نام سلفيّه بر خود بسته‌اند عيب مى‌گيرد و گويد: بدين بيان كه توضيح داديم پايان دهيم كه كلمه سلفيّه مضمونى علمى يا واقعيّتى اسلامى ندارد كه بتوان آن را عينا بر جماعتى از مسلمانان منطبق ساخت، و مى‌افزايد: سلف صالح كه كلمه سلفيّه منسوب است به آنان/ ٢٥٥ در سه قرن نخستين و حتى در يك قرن از آن سه قرن بر عين گفته‌هايى كه از ايشان سر زده يا آراء يا عاداتى كه بدان عنوان شناخته شده‌اند، به حال جمود نمانده‌اند كه آن جمود دستور و سرمشق پيوستگى به آنان و درآمدن به حزب ايشان قرار گيرد. [٦٢] اين آيه كريم از بهترين دعاهاى مؤمنان نسبت به برادران خويش است خواه از پيشينيان باشند يا معاصران و همانندان، و مؤمن راستين كسى است كه برادرى در نظر او از ديدگاه ايمان ژرفتر از برادرى از ديدگاه نسب و خويشاوندى باشد، پس هر مرد مؤمن برادر او و هر زن مؤمن خواهر اوست، هر چند رنگ و زبان و تبارشان متفاوت باشد و هر چند مسافت زمانى و مكانى يا اختلاف طبقه در ميان افتد، او به خود به عنوان يك فرد نمى‌نگرد بلكه خود را جزئى از تمامى امّت، با تاريخ و حال حاضر و آينده‌اش مى‌داند و براى خود و امّت خويش به يكسان دعا مى‌كند و براى تحقق بخشيدن به هدفهايش مى‌كوشد، هم چنان كه در تحقق بخشيدن به هدفهاى برادرانش مشاركت و مساهمت مى‌كند و در پاك كردن نفس خود از رسوبهاى كينه و حسد و دشمنى در برابر برادران دينى خويش مى‌كوشد.

«وَ لا تَجْعَلْ فِي قُلُوبِنا غِلًّا لِلَّذِينَ آمَنُوا- و كينه كسانى را كه ايمان آورده‌اند در دل ما جاى مده.» كينه و حسد يا هر امرى كه انسان را وادار به دشمنى با برادرانش كند، و اين از مهمترين آرمانهايى است كه مؤمنان با توكل بر خداوند براى نيل بدان‌