تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٦٠ - شرح آيات
هر كس كه بازگردد هيچ زيانى به خدا نخواهد رسانيد. خدا سپاسگزاران را پاداش خواهد داد.» [٨] امّا درباره فىء (درآمد حاصل از تسليم كافران) پيامبر خدا به انصار گفت: «اگر بخواهيد فىء مهاجران را از آن به شما مىدهم و اگر بخواهيد ميان شما و آنان قسمت مىكنم، و شما را همراه آنان مىگذارم.» گفتند: ما مىخواهيم كه آن را (فقط) ميان آنان تقسيم كنى، پس پيامبر خدا (صلّى اللَّه عليه و آله) آن را ميان مهاجران تقسيم كرد و از انصار بازداشت و جز به دو تن از انصار نداد: «سهل بن حنيف و ابا دجانه كه اين دو نياز خود را بدان مال يادآور شدند»، [٢٧]، و به اين ترتيب پيامبر مسئوليت فقراى مهاجران را تحمل كرد و سنگينى آن را با رضايت انصار اهل مدينه بر دوش ايشان نهاد. پس فىء چنان كه خدا ياد كرده است.
«لِلْفُقَراءِ الْمُهاجِرِينَ- از آن فقيران مهاجران» بود.
كسانى كه از محيطهاى خوارى و بيم و كفر گريختند و به صفوف جنبش مكتبى و رهبرى صالحى پيوستند كه آن زمان در مدينه منوّر مستقر بود. و شك نيست كه ايشان به سبب اين قرار انواع فشارهاى معنوى و مادّى را متحمّل شدند، ولى شرنگ اين دردها را جرعه جرعه نوشيدند و در راه رسيدن به هدفهاى والاى خود كه شايسته بزرگترين فداكاريها بود به تمام اينها رضايت دادند.
«الَّذِينَ أُخْرِجُوا مِنْ دِيارِهِمْ وَ أَمْوالِهِمْ- كسانى كه از خانههاى خود بيرون و از اموال خود جدا شدند.» ايشان همان مهاجرانند كه به اراده خود از خانهها و اموال خود دست شستند و بيرون آمدند، اما خداوند وقتى كه آنان را بيرون شدگان مىشمارد، ما را متوجّه حقيقتى مهم مىسازد و آن اين است كه عامل اصلى در هجرت آنان همانا ظلم و فساد و محيطهاى خوار كنندهاى بوده كه طاغوتها به وجود آورده بودند، زيرا اينان مبادى آنان را رد مىكردند/ ٢٣٤ و حاضر به زندگى همراه با خوارى در سايه حكومت
[٢٧] - تفسير القمى، ج ٢، ص ٣٦٠.