تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٦٥ - شرح آيات

است مانند بوسيدن و انواع شوخى را جايز شمرده‌اند، پس ظهار كمتر از طلاق جدايى مى‌افكند، زيرا با ظهار تنها، زن از شوهرش جدا نمى‌شود و عدّه نگاه نمى‌دارد. و اين موضعگيرى اسلام، بر خلاف حكم جاهلى در اين موضوع، حلّ مسئله را آسان و مشكل را سبك مى‌كند. [١١] مرد ظهار كننده بين قطع رابطه همسرى با طلاق مشروع و رجوع به همسر خود اختيار دارد. و حاكم شرع حق دارد، در صورتى كه زن ظهار شده به قصد بازداشتن شوهر از ادامه حالت تعليق، به او شكايت كند، بر شوهر سخت بگيرد تا يكى از دو حال طلاق يا رجوع را اختيار كند.

قرآن، در اين موضوع اختيار اوّل (يعنى طلاق) را ذكر نكرده، امّا گويد

/ ١٤٥ امّا احتمال دوم آن است كه فخر رازى اختيار كرده و ابتدا تمهيدى براى آن پرداخته و از غرّاء حكايت كرده كه گفت: در زبان عربى فرقى نيست كه بگويند: يعودون لما قالوا، و الى ما قالوا و فيما قالوا، ابو على فارسى گويد: كلمه الى و لام بجاى يكديگر مى‌آيند، و مانند گفته خداوند: «الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي هَدانا لِهذا [١٢]- «سپاس خدايى را كه ما را بدين راه رهبرى كرده» و گويد: «فَاهْدُوهُمْ إِلى‌ صِراطِ الْجَحِيمِ‌ [١٣]- پس آنان را به راه جهنّم راه بنماييد» و خداى تعالى گفت: «وَ أُوحِيَ إِلى‌ نُوحٍ‌ [١٤]- و به نوح وحى رسيد» و گفت: «بِأَنَّ رَبَّكَ أَوْحى‌ لَها [١٥]- كه خدا به آن چنين وحى كند».

سپس گويد: اهل اين زبان گويند: رواست كه گفته شود: عاد لما فعل بدانچه كرد بازگشت، يعنى ديگر بار همان كار را كرد، و رواست كه گفته شود عاد لما فعل- از آنچه كرد بازگشت، يعنى آنچه كرده بود نقض كرد. و اين سخن‌