تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٥١ - زمينه كلى سوره
پروردگار خود و اين كه او بسيار شنوا و نيك بيناست، آن عامل «كنترل» را مىسازد.
ج: پس از آن كه سياق سوره متجاوزان به حدود خدا (از جمله به احكام شريعت درباره ظهار) را بيم مىدهد، روز رستاخيز را به ما يادآور مىشود كه خداوند كافران را از آنچه كردهاند خبر مىدهد، و بيان مىكند كه او آنچه را در حفظ ندارند به دقّت برشمرده و براستى شاهد و گواه بر هر چيزى است. تمام اين روشنگريها روح پرهيزگارى را در نفس، نه در ابعاد خارجى آن بلكه در نهانخانه و حرم پوشيده آن رشد و پرورش مىدهد.
د: در ضمن چهار آيه از آيات بيّنات، قرآن به موضوع نجوا و سخن در گوشى مىپردازد كه اين آيات بتأكيد به پرورش هشيارى ايمانى در نفس مربوط مىشود.
- اوّلًا- اينكه بيگمان خداوند سبحان در هر نجوايى حاضر است، و نجوايى بين سه تن نمىشود كه او چهارمين آنان نباشد، و سخن در گوشى بين پنج تن نمىگذرد كه او ششمين آنها نباشد. سپس كسانى را بيم مىدهد كه به گناه و دشمنى نجوا مىكنند، و با عذاب خدا مىستيزند، و اعلامهاى خطر را ناديده مىگيرند و مىگويند
چرا خدا ما را پس از نجوا كردن عذاب نكرد؟ و مىگويد: سزاى آنان همان دوزخ است. قرآن حدود نجواى مجاز را ترسيم مىكند ... هنگامى كه نجوا به نيكوكارى و پرهيزگارى منجر شود، و اثر نجوا كردن كافران را نفى مىكند و به مؤمنان فرمان مىدهد كه بر خدا توكّل كنند.
/ ١٣١ روشن است كه بيگمان تنها تقوا و پرهيزگارى است كه نجوا را از انحراف در گناه و دشمنى و نافرمانى از پيامبر حفظ مىكند و تحت ضابطه درمىآورد. از آنجا كه هدف نجواى كافران با يكديگر برترى جويى و تكبّر است، پروردگار ما مؤمنان را به تواضع با يكديگر به وسيله جاى باز كردن در مجالس براى ديگران و ترك جاى خود در صورتى كه امر به برخاستن از آن جاى شود، سفارش مىكند، و بيان مىكند كه خداوند است كه مؤمنان و اهل علم را به درجات (دانش و ايمانشان) بالا مىبرد و انتخاب نشستنگاه نزديك رهبرى يا درنگ بسيار نزد آن مقام سبب بالا رفتن مرتبه