عقل، و بلكه به شهادت تاريخ بشرى كه نديده‌ايم گروهى بدون حاكميّتى كه بر آن فرمان راند وجود داشته باشد، و حتى خوارج نيز در طول تاريخ خود بدون سلطه‌اى كه حاكم بر آنها باشد نزيسته‌اند.

ميزان و ترازوى انسان در دنيا همان ميزان او در آخرت است، آنجا كه پروردگار سبحان ما گويد: «يَوْمَ نَدْعُوا كُلَّ أُناسٍ بِإِمامِهِمْ فَمَنْ أُوتِيَ كِتابَهُ بِيَمِينِهِ فَأُولئِكَ يَقْرَؤُنَ كِتابَهُمْ وَ لا يُظْلَمُونَ فَتِيلًا [١٤٤]- روزى كه هر گروه از مردم را به امامشان بخوانيم، نامه هر كه به دست راستش داده شود، چون بخواند بيند كه به اندازه رشته باريكى كه درون هسته خرماست، به او ستم نشده است».

امام رضا (ع) گفت: «ميزان (ترازو)- امير مؤمنان است كه خداوند او را بر آفريدگانش گماشته است»، (و درباره) «أَلَّا تَطْغَوْا فِي الْمِيزانِ‌ [١٤٥]- تا در ميزان تجاوز و سركشى نكنيد» گفت: «از امام سر پيچى نكنيد». [١٤٦] عقل مقياسهاى خود را كه بر آنها سرشته شده است بر مجموعه‌اى از ابزارهايى كه چيزها را با آنها مى‌سنجند منعكس مى‌كند. آيا ديده‌اى كه عقل- به وسيله چشم- مقدار نزديكى يا دورى چيزها را در مى‌يابد ولى وقتى نياز به دقّت باشد آن را بر ابزارهاى علم (متر و كيلومتر) منعكس مى‌كند و با آنها مى‌سنجد؟

هم چنان كه عقل مقدار گرماى جسم را با لمس كردن درمى‌يابد، امّا گرماسنج را نيز ساخته است تا نزديكتر به دقّت باشد و همچنين است ديگر ميزانها و وسايل سنجش. اين جمله از تجلّيات عقل‌اند بر طبيعت، و از سوى ديگر/ ١٠٢ ابزارهايى براى حكمرانى حكومت عادل وجود دارد، اگر قوانينى كه روابط را تنظيم مى‌كند و ميزان تطبيق ارزشها را بر واقعيّت مى‌سنجد وجود نمى‌داشت، امام نمى‌توانست عدل را بر مردم فرض و واجب كند ... بدين سان، ميزان در اساس همان عقل است (كه خداوند آن را براى شناختن مقياسها و اندازه‌ها داده است)، و امام كسى است كه‌

[١٤٤] - الاسراء/ ٧١.

[١٤٥] - الرحمن/ ٨.

[١٤٦] - نور الثقلين، ج ٥، ص ١٨٨- تفصيل پيرامون معنى ميزان در سوره رحمن پيش ازين گذشت.