تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٦٨ - شرح آيات

كه بدان عنوان بر مردم چيره و مسلّط شوند.

«أَمْ لَهُمْ شِرْكٌ فِي السَّماواتِ‌- يا در آفرينش آسمان چه مشاركتى داشته‌اند؟» نمى‌بينيم كه قدرت آنها در آسمان جلوه‌اى داشته باشد، چنان كه گويى خورشيد و ماه را مى‌گردانند.

«أَمْ آتَيْناهُمْ كِتاباً فَهُمْ عَلى‌ بَيِّنَةٍ مِنْهُ‌- آيا بر آنها كتابى فرستاده‌ايم كه آن را حجّت خود سازند؟» به شما فرمان داده‌ايم كه از آنها پيروى كنيد زيرا كتابى بر آنها فرستاديم كه شما را مأمور مى‌كند به دنبال آنها رويد! «بَلْ إِنْ يَعِدُ الظَّالِمُونَ بَعْضُهُمْ بَعْضاً إِلَّا غُرُوراً- نه، بلكه ستمكاران به يكديگر جز فريب وعده‌اى نمى‌دهند.» پس مشكلى كه انسان را از رسيدن به حقيقت باز مى‌دارد همان حجاب فريب و آرزومنديهاست، و بر انسان واجب است كه اين حجاب را بدرد و برافكند تا به پروردگار خود نزديك شود.

شايد پايان اين چنين مى‌رساند كه ستمكاران- شريكان ساختگى (براى خدا) و پيروانشان- هر يك ديگرى را مى‌فريبد، و فريبكار گمراه كنند به پيروان خود وعده مى‌دهد كه بار خطاهايشان را تحمّل خواهد كرد، در حالى كه هيچ چيز از خطاهاى آنها را بر دوش نمى‌كشد، و گمراه‌شدگان نيز به گمراه كنندگان وعده دوستى و ياورى و كمك رسانى مى‌دهند، پس هر يك/ ٦٩ بدين سان ديگرى را اميد مى‌دهد، و اين اميدواريها خود جز فريب چيزى نيست، زيرا در روز قيامت هيچ كس براى ديگرى سودمند نباشد و كسانى كه پيروى شده‌اند از كسانى كه آنها را پيروى كرده‌اند تبرى مى‌جويند و بيزارى نشان مى‌دهند.

[٤١] اين شريكان ساختگى و شريك سازان را فريب فرا گرفته و دستخوش غرورند، زيرا هيچ چيزى از زمين را نيافريده‌اند و در گرداندن و تدبير امور آسمانها نيز دستى ندارند، در حالى كه تنها و تنها خداى يكتاست كه بر عرش‌