تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٥٧ - شرح آيات

مأمون گفت: اى ابا الحسن تو چه مى‌گويى؟ امام رضا (ع) گفت

«من آن چيزى كه ايشان مى‌گويند نمى‌گويم، بلكه مى‌گويم: مراد خداى عزّ و جلّ از اين تعبير عترت پاك (پيامبر) هستند. مأمون گفت: چگونه فقط عترت را بدون امّت اراده كرده است؟ امام رضا (ع) گفت: اگر امّت را اراده كرده بود بايستى تمام امّت در بهشت باشند، به دليل اين گفته خداى عزّ و جلّ كه «فَمِنْهُمْ ظالِمٌ لِنَفْسِهِ وَ مِنْهُمْ مُقْتَصِدٌ وَ مِنْهُمْ سابِقٌ بِالْخَيْراتِ بِإِذْنِ اللَّهِ ذلِكَ هُوَ الْفَضْلُ الْكَبِيرُ- بعضى بر خود ستم كردند و بعضى راه ميانه را برگزيدند و بعضى به فرمان خدا در كارهاى نيك پيشى گرفتند. و اين است بخشايش بزرگ»، سپس همه را در بهشت گرد مى‌آورد و گويد: «جَنَّاتُ عَدْنٍ يَدْخُلُونَها يُحَلَّوْنَ فِيها مِنْ أَساوِرَ مِنْ ذَهَبٍ‌- به بهشتهايى كه جايگاه جاودانه آنهاست داخل مى‌شوند. در آن جا به دستبندهاى زر ... مى‌آرايندشان» تا پايان آيه، پس وراثت از آن عترت پاك (پيامبر) شد نه جز ايشان‌ [٢٩]». [٣٠] «فَمِنْهُمْ ظالِمٌ لِنَفْسِهِ‌- بعضى از ايشان بر خود ستم كردند،» يعنى نيكها و بديهايشان برابر بود، و در حديثى پشت در پشت از ابى درداء از پيامبر خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- نقل است كه درباره اين آيه راجع به سرنوشت آن كه به خود ستم مى‌كند، گفت

«پيشگام بدون حسابرسى وارد بهشت مى‌شود، امّا ميانه‌رو به پاى حسابى آسان كشيده مى‌شود، و امّا آن كه بر خود ستم كرده مدتى در بازداشت مى‌ماند و سپس به بهشت مى‌رود، پس ايشان همان كسانند كه «قالُوا الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَذْهَبَ عَنَّا الْحَزَنَ‌- مى‌گويند: سپاس خدايى را كه اندوه از ما دور كرد» [٣١]». [٣٢]