تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٢١ - رهنمودهايى از آيات

(و پس از آيه الحياة) پروردگار سبحان ما، ما را يادآور نكاتى در آفرينش مى‌شود كه دلپذيرترين آنها نشانه و آيه همسرى است كه شامل بشر و جانداران و جز آن مى‌شود (نشانه‌اى كه دلالت بر اين دارد كه پروردگار ما خود منزّه و بركنار از نيازمندى به جفت و همسر است).

/ ١٢٥ (و از خوراك بشر و نظام زندگى او كه بر پايه زناشويى و همسرى نهاده شده، به بيان نشانه‌هاى پروردگار ما در آفاق مى‌پردازد). اين شب، چگونه روز از آن بركشيده مى‌شود (و اين امر دلالت بر آن دارد كه نخستين چيزى كه خدا آفريده روز است، سپس آن را بركشيده و شب پديد آمد) و همه در تاريكى قرار گرفتند.

خورشيد (كه همان محور منظومه ماست) به آسانى و هموارى روان است (ولى ضمن برنامه‌اى رسم شده، و تا پايانى معيّن كه بدان هنگام قرار مى‌يابد) و اين فرمان خداى پيروزمند تواناست (كه مدار خورشيد را با دانش خود ترسيم كرده و آن را به تسلّط و توانمندى خود رام و مسخّر ساخته است).

امّا ماه را نيز خداوند به زير فرمان در آورده (همان گونه كه خورشيد را در فرمان دارد) تا در منازلى كه براى آن مقرّر است روزانه حركت كند تا در پايان ماه به صورت شاخه كهن خميده و خشكى، پژمرده و زرد شده بازگردد.

هر چه در آفرينش ژرف انديشى كنيم آثار فرمانروايى و تقدير و تدبير بيشتر بر ما آشكار مى‌شود، خورشيد مجاز نيست بر سرعت خود بيفزايد چنان كه سرعتش مانند سرعت ماه شود (زيرا مدار خورشيد ساليانه و مدار ماه ماهيانه است) و نه شب (كه عادتا ماه در آن ديده مى‌شود) مجاز است كه بر روز پيشى گيرد، و از حدود خود درگذرد، بلكه هر جرمى با سرعتى معيّن و در مدارى كه براى آن ترسيم و معلوم شده حركت مى‌كند.

(بدين سان بشر مى‌تواند به نظامى كه بر او احاطه دارد اطمينان كند، و زندگى خود را با كمال دقّت مطابق آن تنظيم كند و تمدّن خود را بر آن بنا نهد).

نعمتى ضرور و ديگر براى نيكبختى انسان و تمدّن او نيز وجود دارد كه همان نعمت كشتيهايى است كه خود نشانه‌اى الهى هستند. به راستى كشتى نيز