تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٥٠٢ - شرح آيات

«إِنَّ اللَّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعاً- زيرا خدا همه گناهان را مى‌آمرزد.» تمام گناهان را بدون استثناء، و اگر در آيات اميد در قرآن پاره‌اى استثناء باشد، كلمه «جميعا- تمام» پس از «ذنوب- گناهان» كه اصلا خود براى عموم است، به جمله وسعت دامنه مى‌افزايد، كه شامل گناهان بزرگ چون زنا و غيبت، يا قتل يا خدمت به ستمكاران مى‌شود. و گمان مى‌كنم اين آيه بويژه گناهان قلبى را در نظر دارد كه به شرك به خدا، و از بين بردن خلوص در دين نزديك مى‌شود، كه پيشتر در آيات اين سوره آمده است.

نيز در حديثى از پيامبر خدا (ص) آمده است كه گفت

«من اين آيه را از آن كه دنيا و آنچه در آن است از آن من باشد خوشتر دارم». [٦٤] امير المؤمنين (ع) كه بيان او تفسير پيش گفته اين آيه را تأكيد مى‌كند، گفت

«در قرآن آيه‌اى گسترده‌تر و شاملتر از «يا عِبادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا ... اى بندگان من كه زياده‌روى كرديد ... تا آخر آيه» نيست». [٦٥] و در پايان همين آيه تأكيدى بر رحمت خدا و دليلى بر گستردگى و شمول آن مى‌يابيم، كه خداى تعالى مى‌گويد

«إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ‌- هر آينه او، هموست آمرزنده مهربان.» در اين آيه سه بار رحمت خدا تأكيد شده است

/ ٥١٣ نخست: آن جا كه گفته خداى تعالى آمده تا مردم را از نوميدى از رحمت نهى كند «لا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ‌- از رحمت خدا مأيوس مشويد.» دوم: هنگام عموميّت دادن او به آمرزش به اين كيفيّت كه به نوعى از گناهان محدود و منحصر نمى‌شود: «إِنَّ اللَّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعاً- خدا همه‌