تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٤٥٦ - شرح آيات

سياق آيات خود با نظمى دقيق و روشى استوار پياپى مى‌آورد، و اين براى آن است كه از جانب خدايى است كه چيزى او را از چيزى ديگر باز نمى‌دارد.

در اين جا مى‌بينيم كه سياق مطلب در عين حال كه گفت و گو از جهات تفاوت دو گروه از مردم را دنبال مى‌كند: كسى كه خدا دلش را بر روى اسلام گشوده، و كسى كه نسبت به ياد خدا سخت دل شده و با چهره خود عذاب بد را از خود باز مى‌دارد (و در برابر عذاب روى ترش مى‌كند)، و خدا را تكذيب مى‌كند تا به پاداش آن خوارى در دنيا نصيبش شود، در همان حال روند مطلب ويژگيهاى قرآن را بيان مى‌كند و اين كه نفوس پاك چگونه آن را دريافت مى‌كنند، و چگونه خدا در آن هر مثالى را براى مردم مى‌زند شايد پند گيرند.

/ ٤٦٧

شرح آيات

[٢٢] معرفت و شناخت چيست؟ و چگونه بشر از ته نشستهاى جهل رهايى مى‌يابد، و براى چه مى‌بينيم بعضى به والاترين درجه‌هاى ايمان فرا مى‌روند در حالى كه بعضى ديگر به ژرفترين گودالهاى كفر فرو مى‌افتند؟

قرآن را بينشى است روشن در باب شناخت كه در اين نكته خلاصه مى‌شود كه محل و قرارگاه علم دل است، پس اگر دل گشوده باشد معرفت و ايمان صاحبش مى‌افزايد، در حالى كه دل سخت و فروبسته گنجايش شناخت ندارد.

«أَ فَمَنْ شَرَحَ اللَّهُ صَدْرَهُ لِلْإِسْلامِ‌- آيا كسى كه خدا دلش را بر روى اسلام گشود،» دل گشوده بر روى اسلام كدام است؟

اسلام همان تسليم به خدا، به سنّتهاى خدا، به قوانين خدا و به حقّ است، هر جا باشد. پس وقتى خدا دلى را بگشايد، آن دل بدو سر مى‌سپارد و براى شنيدن كلمات خدا نرم و هموار مى‌شود، هم چنان كه زمين پاك مستعدّ براى آب آسمان نرم و فروتن مى‌شود، هم چنان كه خاك خوب براى روياندن گياه با بركت نرم مى‌شود، و هم چنان كه گلها نسيم ملايم را به آغوش باز استقبال مى‌كنند. در حالى‌