تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٠٠ - زمينه كلى سوره

ما از خلال انديشيدن در درسهاى اين سوره كريم (سوره ص) در مى‌يابيم كه اين سوره حالت شركى را بررسى و درمان مى‌كند كه سلطه و ثروت و شهرت آن را در نفس انسان مى‌آفريند و آدمى بر اثر آن دستخوش سركشى و گناه مى‌شود، و در راه جدايى از حق و پرستش خدايان زور و زر پيش مى‌تازد.

در بخش آغازين اين سوره مى‌خوانيم: كسانى كه به راه سركشى و خلاف رهسپار شدند، زودا كه پروردگار آنها را به سرنوشت كسانى كه پيش از آنان هلاك شدند بيم مى‌دهد، و مى‌خوانيم كه ما را يادآور محور گمراهى آنها مى‌شود، آن جا كه از حذف خدايان و امر به پرستش خداى يكتا در شگفت شدند، هم چنان كه/ ٣١٠ با نگرش از ديدگاه مقياسهاى مادّى خود پيامبر را كوچك شمردند.

قرآن اين حالت را با بيان حقارت آنچه آنها داشتند (از زور و زر) در مقايسه با ملك آسمانها و زمين، و خزانه‌هاى رحمت پروردگار پيروزمند بررسى و درمان مى‌كند.

پايان اين سوره ما را يادآور داستان شيطان مى‌شود كه از سجده كردن به پدرمان آدم (ع) با بزرگى نمايى به عنصر آتشى خود سرتافت، و بيان مى‌كند كه چگونه اين خويشتن بزرگى گناه آلود سبب هلاك او و پيروانش تا روز قيامت شد، آن جا كه در آتش دوزخ گرد مى‌آيند.

در ميان آن آغاز و اين پايان روند سوره دو گونه از داستانها را مى‌آورد

نخست: داستانهاى تكذيب كنندگانى كه هلاك شدند و تنها بدانها اشاره‌اى مى‌كند در حالى كه در مورد نوع دوّم تفصيل مى‌دهد.

دوم: شرح حال كسانى كه پروردگار به آنان ملكى گسترده، و ثروتى پردامنه عطا كرد و ايشان فريفته و مغرور نشدند و بدان وسيله از خدا جدا نگشتند، همچون داود و سليمان، سپس ابراهيم و اسحاق و يعقوب و بيان مى‌كند كه آنان به نعمتهاى دنيا و نيكى پاداش آخرت باضافه نام نيك در طول تاريخ دست يافتند، و روند سوره در مقابل آنان ما را يادآور سرنوشت تكذيب كنندگانى مى‌شود كه در آتش دوزخ سرنگون شدند تا با يكديگر و به طبع پيروان با پيروى شدگان به جنگ و