تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٦٥ - شرح آيات

/ ١٧٠ يكى از اين پديده‌ها تسخير زمام چارپايان است. خدا آنها را به دست قدرت خود آفريده و سپس منافعى گوناگون در آنها به وديعه نهاده و آنها را براى انسان رام كرده و مسخّر او كرده است، و اگر مى‌خواست آنها را وحشى و رام نشدنى مى‌ساخت، هم چنان كه در بشر نيز دوستى و توانايى مالك شدن را قرار داده. آيا تصوّر مى‌كنى اگر بشر تسلّط را دوست نمى‌داشت به تسخير و رام كردن چيزى از آنچه پيرامون اوست دست مى‌زد؟! «أَ وَ لَمْ يَرَوْا- آيا نديده‌اند؟» آيا اين پديده تكرار شونده را كه همواره بى‌آن كه بدان بينديشند بر آن مى‌گذرند، نديده‌اند؟ و اگر هم ديده باشند، چون بدان فكر نكرده‌اند چنان است كه هيچ چيزى را نديده‌اند.

«أَنَّا خَلَقْنا لَهُمْ مِمَّا عَمِلَتْ أَيْدِينا- ما به دست (قدرت) خويش براى آنها آفريديم،» خدا چارپايان را مستقيما چنين نيافريد كه بدانها بگويد: باشيد، و موجود شوند، بلكه آنها را از طريق شبكه‌اى از نظامها و قوانين بى‌شمار آفريد، و شايد گفته او، سبحانه و تعالى: «مِمَّا عَمِلَتْ أَيْدِينا- از آنچه دستهاى ما انجام داد» اشاره به اين حقيقت باشد تا ما را بيشتر سپاسگزار پروردگارمان كند، و از قدرت و حكمت پروردگارمان و در نتيجه به روز جزا بيشتر و بهتر آگاه شويم.

«أَنْعاماً فَهُمْ لَها مالِكُونَ‌- چارپايان را (آفريديم) و اكنون مالكشان هستند.» پس اكنون بشر مالك آن چارپايان است و بر آنها تسلّط دارد و آنها را در راه منافع خود رام كرده است.

[٧٢] تكاملى بودن نعمتهاى خدا دليل علم و قدرت اوست. تو- مثلا- شتر را مى‌بينى كه با همان نيازمنديهاى گوناگونى كه بشر دارد به سر مى‌برد، شتر مسافات بسيار دراز را بى‌خستگى مى‌پيمايد، آيا ديده‌اى كه چگونه ربع خالى را در سرزمين جزيرة العرب تنها با تكيه به خارهاى تيز و آبى اندك در مى‌نوردد؟ و آيا