قواعد فقه - محقق داماد، سيد مصطفى - الصفحة ٤٤
مبحث اول: مستندات فقهى
١. روايات
عبارت «ادرءوا الحدود بالشبهات» به صور گوناگون در منابع حديثى اهل
سنت و اماميه نقل شده است. در اينجا به برخى از اين منابع اشاره مىشود:
١- ١. منابع روايى اهل سنت
١- ترمذى در كتاب سنن كه از منابع معتبر حديثى اهل سنت است به نقل از
عايشه از رسول گرامى اسلام (ص) چنين نقل مىكند:
ادرءوا الحدود عن المسلمين ما استطعتم، فان وجدتم للمسلم مخرجة
فخلّوا سبيله، فانّ الامام لان يخطى فى العفو خير من أن يخطى فى العقوبة؛ [١]
تا مىتوانيد حدود را از مسلمانان دفع كنيد (سعى كنيد بر كسى حد جارى
نشود). پس اگر راه گريزى براى مسلمان به جهت فرار از حد پيدا كرديد، او را رها
سازيد؛ زيرا اگر حاكم در عفو نمودن خطا كند بهتر از آن است كه بىگناهى را مجازات
نمايد.
٢- ابن ماجه (محمد بن
يزيد بن ماجه قزوينى د.
٢٧٣ ه- ق) در سنن المصطفى از ابو هريره چنين نقل مىكند: قال رسول اللّه (ص): «ادفعوا
الحدود ما وجدتم له مدفعا.» [٢]
٣- جلال الدين سيوطى از پيامبر اكرم (ص) چنين نقل مىكند: «ادرءوا الحدود بالشبهات.»
حديث فوق به صورت ديگرى مانند «ادرءوا الحدود» يا «ادرءوا الحدود
بالشبهة» و يا «ادرءوا الحدود و القتل عن عباد اللّه ما استطعتم» نيز نقل شده است. [٣]
٢- ١. منابع حديثى اماميه
١- شيخ صدوق (ره) چنين نقل مىكند: «قال رسول اللّه (ص): ادرءوا الحدود
بالشبهات.» [٤]
٢- همچنين ايشان در كتاب المقنع مىنويسد: «عن امير المؤمنين (ع) انه قال: ادرءوا الحدود بالشبهات.» [٥]
[١] سيوطى، الاشباه و النظائر، ص ١٢٢، به نقل ازسنن ترمذى.
[٢] ابن ماجه، السنن المصطفى، ج ٢، ص ١١٢.
[٣] سيوطى، الاشباه و النظائر، صص ١٢٢، ١٢٣؛ بيهقى، السنن الكبرى، ج ٨، ص ٢٢.
[٤] شيخ صدوق، من لا يحضره الفقيه؛ ج ٤، ص ٥٣، حديث ١٢؛ وسائل الشيعة، ج ١٨، ص ٣٣٦.
[٥] شيخ صدوق، المقنع، ص ١٤٧؛ وسائلالشيعة، ج ١٨، ص ٣٩٩.