قواعد فقه - محقق داماد، سيد مصطفى - الصفحة ٢٣٤
و ان كان اكرهها فعليه ضرب خمسين سوطا نصف الحد، و ان كانت طاوعته،
ضرب خمسة و عشرين سوطا و ضربت خمسة و عشرين سوطا؛ [١]
اگر زوجهاش را بر اين امر اكراه نموده، مىبايست پنجاه تازيانه
بخورد كه نصف حدّ است؛ ولى اگر زوجه به دلخواه اين كار را انجام داده، هر كدام از
زوج و زوجه بيست و پنج تازيانه مىخورند.
صاحب جواهر بر اساس عمل به اين روايت مىگويد: «در صورتى كه زوج،
زوجه را اكراه بر اين كار نمايد، تعزير خود و زوجه را متحمل مىشود.» [٢]
٢- دربارهى كسى كه با زوجهى خود در حال حيض جمع شده باشد، آمده است كه
بايستى با بيست و پنج ضربه تازيانه تعزير شود. [٣]
٣- دربارهى كسى كه با حيوانى نزديكى كند آمده است: «بيست و پنج ضربه تازيانه مىخورد كه يك چهارم حدّ زانى
است.» [٤]
٤- در مورد كسى كه فرزندى را پس از اعتراف به پدر وى بودن، از خود منتفى
بداند؛ ولى صريحا مادر وى را مورد قذف قرار نداده باشد آمده است:
الرّجل ينتفى من ولده و قد أقرّ به؟ قال فقال (ع): ان كان الولد من
حرّة، جلد الحدّ خمسين سوطا حدّ المملوك؛ [٥]
اگر فرزندش از زن آزاد باشد، پنجاه ضربه تازيانه مىخورد كه در واقع
حدّ يك مملوك است.
صاحب وسائل ذيل اين روايت چنين استنباط مىكند: «و يمكن حمله على
التعزير مع عدم التّصريح بالقذف؛ مىتوان روايت را حمل بر تعزير نمود، در حالى كه
تصريح به قذف نشده است.»
[١] وسائل الشيعة، ج ١٨، ص ٥٨٥.
[٢] نجفى، جواهر الكلام، ج ١٦، ص ٣٠٨.
[٣] وسائل الشيعة، ج ١٨، ص ٥٨٦، احاديث شماره ١و٢.
[٤] همان، ص ٥٧٠.
[٥] همان، ص ٤٥٧.شايدبتوان از اين روايت چنين استنباط نمود كه كمتر بودن مقدار تعزير نسبت به حدّ، درمورد حدّ حر سنجيده مىشود (صد ضربه)؛نه حدّ مملوك. از طرفديگر، تنصيف حدّ مملوك نسبت به حدّ حر، از باب امتنان صورت پذيرفته كه در واقع بهاندازهى تعزير يك حرّ است: «فَعَلَيْهِنَّنِصْفُ مٰا عَلَى الْمُحْصَنٰاتِ مِنَ الْعَذٰابِ» (سورهى نساء، آيهى ٢٥).