قواعد فقه - محقق داماد، سيد مصطفى - الصفحة ١٨٧
مرتكب فعل حرام نشده است؛ گرچه علم و اطلاع داشته و حتى احتمال به
كارگيرى آن را در فعل حرامى داده است، مادام كه فروشنده براى اين مقصود نفروخته
باشد عنوان حرام بر معامله وى صادق نيست. اين دسته از فقها به رواياتى چند استناد
كردهاند.
روايت عمر بن اذينه:
قال: كتبت الى ابى عبد اللّه (ع) اسأله عن رجل له كرم أ يبيع العنب و
التمر ممّن يعلم انه يجعله خمرا، او مسكرا، فقال عليه السلام، انّما باعه حلالا فى
الدّنان الذي يحل شربه او اكله فلا بأس ببيعه؛ [١]
مىگويد به امام صادق (ع) نوشتم و از او در مورد مردى كه انگور دارد
و انگور و خرما را به كسى مىفروشد كه آن را در خمر يا مسكر استفاده مىكند، سؤال
كردم. حضرت در جواب فرمود: اشكالى ندارد؛ چرا كه انگور به صورت حلال فروخته مىشود
و خريدار، آن را به شكل حرام در مىآورد.
روايت ابى كهمس از امام صادق (ع):
سأل رجل ابا عبد اللّه (ع) عن العصير فقال: لى كرم و انا اعصره كل
سنه و اجعله فى الدّنان و ابيعه قبل ان يغلى قال: «لا باس به، و ان غلا فلا يحل
بيعه، ثم قال: هو ذا نحن نبيع تمرنا ممن نعلم انه يصنعه خمرا؛ [٢] از امام صادق (ع)
سؤال
كردم: من درخت
انگور دارم و هر ساله آب انگورها را مىگيرم و آنها را در خمهاى بزرگ مىريزم و
پيش از آنكه به جوش آيد، آنها را مىفروشم؛ حكم آن چگونه است؟ امام فرمود: اشكالى ندارد؛ اما اگر به جوش آيد فروشش جايز
نيست. سپس فرمود:
همين طور ما نيز خرمايمان را به كسى كه مىدانيم آنها را به خمر
تبديل مىكند مىفروشيم.
١- ٣. حل روايات متعارض
البته روايات متعارض با اين روايات در منابع و مصادر نيز وجود دارد.
از جمله:
١- از امام در مورد مردى كه چوبهايش را به كسى كه صليب درست مىكند
بفروشد، سؤال شد. امام فرمود: اين كار را نكند. [٣]
٢- عمرو بن حريث مىگويد:
از
امام سؤال شد كه آيا درخت توت را به كسى كه صليب يا بت درست مىكند بفروشم، امام
فرمود: «خير». [٤]
[١] وسائل الشيعة، ج ١٢، ص ١٦٩.
[٢] همان، ص ١٧٠.
[٣] همان.
[٤] همان.