قواعد فقه
(١)
١ ص
(٢)
١ ص
(٣)
٢ ص
(٤)
٣ ص
(٥)
٥ ص
(٦)
٥ ص
(٧)
٦ ص
(٨)
٧ ص
(٩)
٧ ص
(١٠)
٨ ص
(١١)
٨ ص
(١٢)
٨ ص
(١٣)
١١ ص
(١٤)
١٣ ص
(١٥)
١٣ ص
(١٦)
١٥ ص
(١٧)
١٥ ص
(١٨)
١٦ ص
(١٩)
١٧ ص
(٢٠)
١٨ ص
(٢١)
١٨ ص
(٢٢)
٢٠ ص
(٢٣)
٢٢ ص
(٢٤)
٢٢ ص
(٢٥)
٢٢ ص
(٢٦)
٢٤ ص
(٢٧)
٢٥ ص
(٢٨)
٢٨ ص
(٢٩)
٢٨ ص
(٣٠)
٣٣ ص
(٣١)
٣٥ ص
(٣٢)
٤١ ص
(٣٣)
٤٣ ص
(٣٤)
٤٤ ص
(٣٥)
٤٤ ص
(٣٦)
٤٤ ص
(٣٧)
٤٤ ص
(٣٨)
٤٨ ص
(٣٩)
٤٨ ص
(٤٠)
٤٨ ص
(٤١)
٤٩ ص
(٤٢)
٤٩ ص
(٤٣)
٥٠ ص
(٤٤)
٥٠ ص
(٤٥)
٥٠ ص
(٤٦)
٥١ ص
(٤٧)
٥١ ص
(٤٨)
٥١ ص
(٤٩)
٥١ ص
(٥٠)
٥٣ ص
(٥١)
٥٣ ص
(٥٢)
٥٤ ص
(٥٣)
٥٤ ص
(٥٤)
٥٥ ص
(٥٥)
٥٨ ص
(٥٦)
٦١ ص
(٥٧)
٦١ ص
(٥٨)
٦٢ ص
(٥٩)
٦٣ ص
(٦٠)
٦٤ ص
(٦١)
٧١ ص
(٦٢)
٧١ ص
(٦٣)
٧٤ ص
(٦٤)
٧٥ ص
(٦٥)
٧٨ ص
(٦٦)
٨١ ص
(٦٧)
٨١ ص
(٦٨)
٨٥ ص
(٦٩)
٨٦ ص
(٧٠)
٨٦ ص
(٧١)
٨٧ ص
(٧٢)
٨٩ ص
(٧٣)
٩١ ص
(٧٤)
٩١ ص
(٧٥)
٩١ ص
(٧٦)
٩١ ص
(٧٧)
٩٣ ص
(٧٨)
٩٥ ص
(٧٩)
٩٦ ص
(٨٠)
٩٧ ص
(٨١)
٩٩ ص
(٨٢)
١٠١ ص
(٨٣)
١٠١ ص
(٨٤)
١٠٢ ص
(٨٥)
١٠٢ ص
(٨٦)
١٠٣ ص
(٨٧)
١٠٥ ص
(٨٨)
١٠٥ ص
(٨٩)
١٠٩ ص
(٩٠)
١١٠ ص
(٩١)
١١٢ ص
(٩٢)
١١٣ ص
(٩٣)
١١٤ ص
(٩٤)
١١٥ ص
(٩٥)
١١٦ ص
(٩٦)
١١٦ ص
(٩٧)
١٢١ ص
(٩٨)
١٢٣ ص
(٩٩)
١٢٤ ص
(١٠٠)
١٢٤ ص
(١٠١)
١٢٤ ص
(١٠٢)
١٢٦ ص
(١٠٣)
١٢٧ ص
(١٠٤)
١٢٨ ص
(١٠٥)
١٢٨ ص
(١٠٦)
١٣١ ص
(١٠٧)
١٣٦ ص
(١٠٨)
١٣٦ ص
(١٠٩)
١٣٧ ص
(١١٠)
١٣٧ ص
(١١١)
١٣٨ ص
(١١٢)
١٣٩ ص
(١١٣)
١٤٣ ص
(١١٤)
١٤٤ ص
(١١٥)
١٤٥ ص
(١١٦)
١٤٥ ص
(١١٧)
١٤٨ ص
(١١٨)
١٤٩ ص
(١١٩)
١٥٣ ص
(١٢٠)
١٥٥ ص
(١٢١)
١٥٦ ص
(١٢٢)
١٥٦ ص
(١٢٣)
١٥٦ ص
(١٢٤)
١٥٧ ص
(١٢٥)
١٥٧ ص
(١٢٦)
١٥٨ ص
(١٢٧)
١٥٩ ص
(١٢٨)
١٥٩ ص
(١٢٩)
١٦٢ ص
(١٣٠)
١٦٣ ص
(١٣١)
١٦٣ ص
(١٣٢)
١٦٣ ص
(١٣٣)
١٦٤ ص
(١٣٤)
١٦٦ ص
(١٣٥)
١٦٨ ص
(١٣٦)
١٦٩ ص
(١٣٧)
١٧١ ص
(١٣٨)
١٧٣ ص
(١٣٩)
١٧٤ ص
(١٤٠)
١٧٤ ص
(١٤١)
١٧٦ ص
(١٤٢)
١٧٨ ص
(١٤٣)
١٧٨ ص
(١٤٤)
١٧٩ ص
(١٤٥)
١٧٩ ص
(١٤٦)
١٧٩ ص
(١٤٧)
١٨٠ ص
(١٤٨)
١٨٠ ص
(١٤٩)
١٨١ ص
(١٥٠)
١٨١ ص
(١٥١)
١٨٣ ص
(١٥٢)
١٨٥ ص
(١٥٣)
١٨٥ ص
(١٥٤)
١٨٦ ص
(١٥٥)
١٨٧ ص
(١٥٦)
١٨٨ ص
(١٥٧)
١٨٩ ص
(١٥٨)
١٩٠ ص
(١٥٩)
١٩٢ ص
(١٦٠)
١٩٣ ص
(١٦١)
١٩٥ ص
(١٦٢)
١٩٦ ص
(١٦٣)
١٩٦ ص
(١٦٤)
١٩٦ ص
(١٦٥)
١٩٧ ص
(١٦٦)
١٩٩ ص
(١٦٧)
٢٠٣ ص
(١٦٨)
٢٠٧ ص
(١٦٩)
٢٠٧ ص
(١٧٠)
٢٠٧ ص
(١٧١)
٢٠٨ ص
(١٧٢)
٢٠٩ ص
(١٧٣)
٢٠٩ ص
(١٧٤)
٢١٠ ص
(١٧٥)
٢١٠ ص
(١٧٦)
٢١٢ ص
(١٧٧)
٢١٨ ص
(١٧٨)
٢٢٢ ص
(١٧٩)
٢٢٣ ص
(١٨٠)
٢٢٤ ص
(١٨١)
٢٢٧ ص
(١٨٢)
٢٢٨ ص
(١٨٣)
٢٢٩ ص
(١٨٤)
٢٣٢ ص
(١٨٥)
٢٣٦ ص
(١٨٦)
٢٣٧ ص
(١٨٧)
٢٣٧ ص
(١٨٨)
٢٤٠ ص
(١٨٩)
٢٤٤ ص
(١٩٠)
٢٤٩ ص
(١٩١)
٢٥١ ص
(١٩٢)
٢٥٣ ص
(١٩٣)
٢٥٣ ص
(١٩٤)
٢٥٤ ص
(١٩٥)
٢٥٥ ص
(١٩٦)
٢٥٦ ص
(١٩٧)
٢٥٩ ص
(١٩٨)
٢٦٠ ص
(١٩٩)
٢٦٠ ص
(٢٠٠)
٢٦٠ ص
(٢٠١)
٢٦١ ص
(٢٠٢)
٢٦٢ ص
(٢٠٣)
٢٦٣ ص
(٢٠٤)
٢٦٤ ص
(٢٠٥)
٢٦٥ ص
(٢٠٦)
٢٦٥ ص
(٢٠٧)
٢٦٥ ص
(٢٠٨)
٢٦٧ ص
(٢٠٩)
٢٧٠ ص
(٢١٠)
٢٧٣ ص
(٢١١)
٢٧٥ ص
(٢١٢)
٢٧٦ ص
(٢١٣)
٢٧٧ ص
(٢١٤)
٢٧٨ ص
(٢١٥)
٢٧٩ ص
(٢١٦)
٢٨١ ص
(٢١٧)
٢٨٣ ص
(٢١٨)
٢٨٤ ص
(٢١٩)
٢٨٧ ص
(٢٢٠)
٢٩١ ص
(٢٢١)
٢٩٧ ص
(٢٢٢)
٢٩٩ ص
(٢٢٣)
٢٩٩ ص
(٢٢٤)
٢٩٩ ص
(٢٢٥)
٣٠٠ ص
(٢٢٦)
٣٠٣ ص
(٢٢٧)
٣٠٣ ص
(٢٢٨)
٣٠٥ ص
(٢٢٩)
٣٠٦ ص
(٢٣٠)
٣٠٦ ص
(٢٣١)
٣٠٧ ص
(٢٣٢)
٣٠٧ ص
(٢٣٣)
٣٠٧ ص
(٢٣٤)
٣٠٩ ص
(٢٣٥)
٣٠٩ ص
(٢٣٦)
٣١٠ ص
(٢٣٧)
٣١١ ص
(٢٣٨)
٣١١ ص
(٢٣٩)
٣١٢ ص
(٢٤٠)
٣١٢ ص
(٢٤١)
٣١٢ ص
(٢٤٢)
٣١٣ ص
(٢٤٣)
٣١٣ ص
(٢٤٤)
٣١٤ ص
(٢٤٥)
٣١٥ ص
(٢٤٦)
٣١٥ ص
(٢٤٧)
٣١٨ ص
(٢٤٨)
٣١٩ ص
(٢٤٩)
٣٢٠ ص
(٢٥٠)
٣٢١ ص
(٢٥١)
٣٢٢ ص
(٢٥٢)
٣٢٣ ص
(٢٥٣)
٣٢٣ ص
(٢٥٤)
٣٢٤ ص
(٢٥٥)
٣٢٥ ص
(٢٥٦)
٣٢٥ ص
(٢٥٧)
٣٢٥ ص
(٢٥٨)
٣٢٦ ص
(٢٥٩)
٣٢٩ ص
(٢٦٠)
٣٣١ ص
(٢٦١)
٣٣٣ ص
(٢٦٢)
٣٣٩ ص
(٢٦٣)
٣٤٠ ص
 
٠ ص
١ ص
٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص

قواعد فقه - محقق داماد‌، سيد مصطفى - الصفحة ١٧٨


رسول خدا در مورد خمر، ١٠ نفر را لعنت كرده است: ١- كارنده، ٢- باغبان، ٣- خمر ساز، ٤- خورنده خمر، ٥- نوشاننده، ٦- حامل خمر، ٧- كسى كه خمر براى او حمل مى‌شود، ٨- فروشنده، ٩- خريدار و ١٠- خورنده ثمن خمر.
از اين ده نفر ياد شده، تنها شارب خمر گناهكار است و بقيه معاون هستند. بنابراين، انصاف اين است كه از مجموع كل روايات مى‌توان حرمت اعانه بر اثم را استنباط نمود.
٣. عقل
در بيان دليل عقل چنين گفته‌اند: «همچنان كه انجام منكر عقلا قبيح است و همچنان كه امر به آن و تشويق به سوى آن عقلا قبيح است، انجام مقدمات براى منكر هم قبيح است.
به خاطر همين، قوانين عرفى عهده‌دار وضع مجازات براى معين جرم هستند. پس اگر كسى سارقى را در سرقت كمك كند يا با او در مقدمات آن همكارى كند، در نظر عقلا و قوانين كيفرى مجرم است؛ كه نظير آن در شرع وارد شده است؛ مثلا جايى كه شخصى، ديگرى را بگيرد و نفر سوم او را بكشد و يك نفر ناظر باشد. قاتل قصاص مى‌شود، ممسك (گيرنده) به حبس ابد محكوم شده و ناظر كور مى‌شود. اين حرف با آن چه كه در علم اصول گفته شده كه مقدمات حرام، حرام نيست تنافى ندارد؛ زيرا آنچه كه در اصول گفته شده، انكار ملازمه بين حرمت اشيا و حرمت مقدمات آن است و آنچه كه در اينجا اثبات كرده‌ايم ادراك عقل به قبح تعاون بر معصيت و گناه است؛ نه به خاطر اينكه مقدمه حرام است؛ بلكه به خاطر اينكه عقل مستقلا به قبح اعانه بر حرامى كه از ديگرى صادر مى‌شود حكم مى‌دهد. پس نزد عقل، معين جرم مانند شريك جرم است؛ اگر چه در ميزان قبح با هم متفاوت‌اند [١]
٤. اجماع
فقها بر حرمت اعانت بر اثم اجماع دارند؛ ولى با وجود آيه و ساير دلايل (روايات، عقل) اجماع فاقد اعتبار است. اين اجماع مدركى است و اجماع مدركى دليلى مستقل نيست.


[١] منتظرى، دراسات فى المكاسب المحرّمه، ص ٢٤٨.