قواعد فقه - محقق داماد، سيد مصطفى - الصفحة ١٦١
فَإِنَّمٰا يَتَزَكّٰى لِنَفْسِهِ؛ و هيچ بردارندهاى بار گناه ديگرى را بر ندارد و اگر گرانبارى، (ديگران را) بخواند كه بارش را بردارند چيزى از آن بار برداشته نشود و اگر چه (مخاطب) خويشاوند باشد.
در اين آيه به اين نكته كه بار مجازات به دوش نزديكان قرار نمىگيرد
تصريح شده است.
در ضمن، در ذيل آيه به نقطه مقابل اشاره شده كه تزكيه نفوس نيز امرى
شخصى است و هر كس نفس خويش را تزكيه نمايد مربوط به خود اوست و پاداش و آثار آن را
خود مىبيند و به ديگرى ربطى ندارد. بنابراين، همان طور كه مجازات شخصى است، پاداش
هم شخصى است.
د) زمر (٣٩) آيهى ٧:
إِنْ تَكْفُرُوا فَإِنَّ اللّٰهَ غَنِيٌّ عَنْكُمْ وَ لٰا
يَرْضىٰ لِعِبٰادِهِ الْكُفْرَ وَ إِنْ تَشْكُرُوا يَرْضَهُ لَكُمْ وَ
لٰا تَزِرُ وٰازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرىٰ ثُمَّ إِلىٰ رَبِّكُمْ
مَرْجِعُكُمْ فَيُنَبِّئُكُمْ بِمٰا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ إِنَّهُ عَلِيمٌ بِذٰاتِ
الصُّدُورِ؛ اگر كفران
بورزيد، بدانيد كه خداوند از شما بىنياز است؛ ولى در عين حال، كفران را هم بر
بندگان خويش نمىپسندد، و اگر سپاس بگزاريد، آن را بر شما مىپسندد و هيچ بردارندهاى
بار گناه ديگرى را بر دوش نخواهد گرفت، سپس باگشتتان به سوى پروردگارتان است. آنگاه شما را از (حقيقت و نتيجه)
آنچه
كردهايد آگاه مىسازد كه او داناى راز دلهاست.
ه) نجم (٥٣) آيهى ٣٨:
أَمْ لَمْ يُنَبَّأْ بِمٰا فِي صُحُفِ مُوسىٰ وَ إِبْرٰاهِيمَ
الَّذِي وَفّٰى أَلّٰا تَزِرُ وٰازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرىٰ وَ
أَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسٰانِ إِلّٰا مٰا سَعىٰ وَ أَنَّ سَعْيَهُ
سَوْفَ يُرىٰ؛
آيا
از آنچه در صحيفههاى موسى است آگاهش نكردهاند و (صحيفههاى)
ابراهيم
كه به (عهد خود) وفا كرد كه هيچ بردارندهاى بار گناه ديگرى
را بر ندارد و اينكه هيچ چيز براى انسان نيست مگر آن چه كوشيده است و حاصل كوشش
خود را به زودى خواهد ديد.
مستفاد از آيه فوق چنين است كه اصولى در كتب اديان الهى مكتوب بوده
است كه يكى از آنها اصل شخصى بودن مجازات و پاداش است.
مضمون وزر به صورتهاى ديگر:
مضمون قاعدهى وزر به صورتهاى ديگر نيز در قرآن آمده است كه آنها را
دستهبندى مىكنيم:
آيات «كسب»:
كُلُّ نَفْسٍ بِمٰا كَسَبَتْ رَهِينَةٌ (مدثر، ٣٨)؛ هر كس به آنچه مىكند در گرو است.