قواعد فقه - محقق داماد، سيد مصطفى - الصفحة ٣٢٥
حاضر به اداى سوگند نشوند، كسانى كه حاضر به اقامه قسامه هستند مىتوانند
قسم را تكرار نمايند تا به ٥٠ برسد.
ب) در قتل عمد، بستگان نسبى مرد سوگند مىخورند؛ چه وارث باشند و چه
نباشند. قسمخورندگان بايد بيش از دو مرد باشند؛ چون در قتل عمد، شهادت زنان
پذيرفته نيست. اقامه قسامه آنان نيز پذيرفته نيست. اگر در بين ورثه غير از زن
نباشد، مقتول مثل كسى است كه ورثه ندارد و در اين صورت قسامه به متّهم حواله مىشود.
متهم ٥٠ قسم مىخورد كه من نكشتم. [١]
٣. از نظر شافعيّه
كليه ورثه، چه زن و چه مرد مىتوانند قسامه را اقامه نمايند. تعداد
قسم بين آنان مطابق قانون ارث است.
[٢]
٤. از نظر حنابله
ورثه ذكور، فرض بران، بالغ و عاقل مطابق سهم الارث قسامه را اقامه مىكنند.
اگر ورثه يك نفر باشد، خودش به تنهايى ٥٠ قسم مىخورد. زنان، كودكان و ديوانگان
داخل در قسامه نيستند؛ زيرا پيامبر (ص) فرمود: «٥٠ مرد از ميان شما قسم بخورد تا
صاحب خون پيدا شود»؛ زيرا قسامه دليل و حجت قتل عمد است. بنابراين، همان طور كه
شهادت زنان را در قتل عمد نمىپذيريم، قسامه آنان را نيز نمىپذيريم.
كودكان و ديوانگان هم اصولا قولشان حجت ندارد؛ زيرا وقتى اقرار آنها
عليه خودشان مسموع نباشد، به طريق اولى قولشان براى ديگرى حجت نيست. [٣]
٥. از نظر شيعه
در اين خصوص، نظريهى واحدى وجود ندارد. گروهى از فقها اعتقاد دارند
كه قسم
[١] الزحيلى، الفقه الاسلامى و ادلّته، ج ٦،ص ٤٠٨.
[٢] همان.
[٣] همان.