قواعد فقه
(١)
١ ص
(٢)
١ ص
(٣)
٢ ص
(٤)
٣ ص
(٥)
٥ ص
(٦)
٥ ص
(٧)
٦ ص
(٨)
٧ ص
(٩)
٧ ص
(١٠)
٨ ص
(١١)
٨ ص
(١٢)
٨ ص
(١٣)
١١ ص
(١٤)
١٣ ص
(١٥)
١٣ ص
(١٦)
١٥ ص
(١٧)
١٥ ص
(١٨)
١٦ ص
(١٩)
١٧ ص
(٢٠)
١٨ ص
(٢١)
١٨ ص
(٢٢)
٢٠ ص
(٢٣)
٢٢ ص
(٢٤)
٢٢ ص
(٢٥)
٢٢ ص
(٢٦)
٢٤ ص
(٢٧)
٢٥ ص
(٢٨)
٢٨ ص
(٢٩)
٢٨ ص
(٣٠)
٣٣ ص
(٣١)
٣٥ ص
(٣٢)
٤١ ص
(٣٣)
٤٣ ص
(٣٤)
٤٤ ص
(٣٥)
٤٤ ص
(٣٦)
٤٤ ص
(٣٧)
٤٤ ص
(٣٨)
٤٨ ص
(٣٩)
٤٨ ص
(٤٠)
٤٨ ص
(٤١)
٤٩ ص
(٤٢)
٤٩ ص
(٤٣)
٥٠ ص
(٤٤)
٥٠ ص
(٤٥)
٥٠ ص
(٤٦)
٥١ ص
(٤٧)
٥١ ص
(٤٨)
٥١ ص
(٤٩)
٥١ ص
(٥٠)
٥٣ ص
(٥١)
٥٣ ص
(٥٢)
٥٤ ص
(٥٣)
٥٤ ص
(٥٤)
٥٥ ص
(٥٥)
٥٨ ص
(٥٦)
٦١ ص
(٥٧)
٦١ ص
(٥٨)
٦٢ ص
(٥٩)
٦٣ ص
(٦٠)
٦٤ ص
(٦١)
٧١ ص
(٦٢)
٧١ ص
(٦٣)
٧٤ ص
(٦٤)
٧٥ ص
(٦٥)
٧٨ ص
(٦٦)
٨١ ص
(٦٧)
٨١ ص
(٦٨)
٨٥ ص
(٦٩)
٨٦ ص
(٧٠)
٨٦ ص
(٧١)
٨٧ ص
(٧٢)
٨٩ ص
(٧٣)
٩١ ص
(٧٤)
٩١ ص
(٧٥)
٩١ ص
(٧٦)
٩١ ص
(٧٧)
٩٣ ص
(٧٨)
٩٥ ص
(٧٩)
٩٦ ص
(٨٠)
٩٧ ص
(٨١)
٩٩ ص
(٨٢)
١٠١ ص
(٨٣)
١٠١ ص
(٨٤)
١٠٢ ص
(٨٥)
١٠٢ ص
(٨٦)
١٠٣ ص
(٨٧)
١٠٥ ص
(٨٨)
١٠٥ ص
(٨٩)
١٠٩ ص
(٩٠)
١١٠ ص
(٩١)
١١٢ ص
(٩٢)
١١٣ ص
(٩٣)
١١٤ ص
(٩٤)
١١٥ ص
(٩٥)
١١٦ ص
(٩٦)
١١٦ ص
(٩٧)
١٢١ ص
(٩٨)
١٢٣ ص
(٩٩)
١٢٤ ص
(١٠٠)
١٢٤ ص
(١٠١)
١٢٤ ص
(١٠٢)
١٢٦ ص
(١٠٣)
١٢٧ ص
(١٠٤)
١٢٨ ص
(١٠٥)
١٢٨ ص
(١٠٦)
١٣١ ص
(١٠٧)
١٣٦ ص
(١٠٨)
١٣٦ ص
(١٠٩)
١٣٧ ص
(١١٠)
١٣٧ ص
(١١١)
١٣٨ ص
(١١٢)
١٣٩ ص
(١١٣)
١٤٣ ص
(١١٤)
١٤٤ ص
(١١٥)
١٤٥ ص
(١١٦)
١٤٥ ص
(١١٧)
١٤٨ ص
(١١٨)
١٤٩ ص
(١١٩)
١٥٣ ص
(١٢٠)
١٥٥ ص
(١٢١)
١٥٦ ص
(١٢٢)
١٥٦ ص
(١٢٣)
١٥٦ ص
(١٢٤)
١٥٧ ص
(١٢٥)
١٥٧ ص
(١٢٦)
١٥٨ ص
(١٢٧)
١٥٩ ص
(١٢٨)
١٥٩ ص
(١٢٩)
١٦٢ ص
(١٣٠)
١٦٣ ص
(١٣١)
١٦٣ ص
(١٣٢)
١٦٣ ص
(١٣٣)
١٦٤ ص
(١٣٤)
١٦٦ ص
(١٣٥)
١٦٨ ص
(١٣٦)
١٦٩ ص
(١٣٧)
١٧١ ص
(١٣٨)
١٧٣ ص
(١٣٩)
١٧٤ ص
(١٤٠)
١٧٤ ص
(١٤١)
١٧٦ ص
(١٤٢)
١٧٨ ص
(١٤٣)
١٧٨ ص
(١٤٤)
١٧٩ ص
(١٤٥)
١٧٩ ص
(١٤٦)
١٧٩ ص
(١٤٧)
١٨٠ ص
(١٤٨)
١٨٠ ص
(١٤٩)
١٨١ ص
(١٥٠)
١٨١ ص
(١٥١)
١٨٣ ص
(١٥٢)
١٨٥ ص
(١٥٣)
١٨٥ ص
(١٥٤)
١٨٦ ص
(١٥٥)
١٨٧ ص
(١٥٦)
١٨٨ ص
(١٥٧)
١٨٩ ص
(١٥٨)
١٩٠ ص
(١٥٩)
١٩٢ ص
(١٦٠)
١٩٣ ص
(١٦١)
١٩٥ ص
(١٦٢)
١٩٦ ص
(١٦٣)
١٩٦ ص
(١٦٤)
١٩٦ ص
(١٦٥)
١٩٧ ص
(١٦٦)
١٩٩ ص
(١٦٧)
٢٠٣ ص
(١٦٨)
٢٠٧ ص
(١٦٩)
٢٠٧ ص
(١٧٠)
٢٠٧ ص
(١٧١)
٢٠٨ ص
(١٧٢)
٢٠٩ ص
(١٧٣)
٢٠٩ ص
(١٧٤)
٢١٠ ص
(١٧٥)
٢١٠ ص
(١٧٦)
٢١٢ ص
(١٧٧)
٢١٨ ص
(١٧٨)
٢٢٢ ص
(١٧٩)
٢٢٣ ص
(١٨٠)
٢٢٤ ص
(١٨١)
٢٢٧ ص
(١٨٢)
٢٢٨ ص
(١٨٣)
٢٢٩ ص
(١٨٤)
٢٣٢ ص
(١٨٥)
٢٣٦ ص
(١٨٦)
٢٣٧ ص
(١٨٧)
٢٣٧ ص
(١٨٨)
٢٤٠ ص
(١٨٩)
٢٤٤ ص
(١٩٠)
٢٤٩ ص
(١٩١)
٢٥١ ص
(١٩٢)
٢٥٣ ص
(١٩٣)
٢٥٣ ص
(١٩٤)
٢٥٤ ص
(١٩٥)
٢٥٥ ص
(١٩٦)
٢٥٦ ص
(١٩٧)
٢٥٩ ص
(١٩٨)
٢٦٠ ص
(١٩٩)
٢٦٠ ص
(٢٠٠)
٢٦٠ ص
(٢٠١)
٢٦١ ص
(٢٠٢)
٢٦٢ ص
(٢٠٣)
٢٦٣ ص
(٢٠٤)
٢٦٤ ص
(٢٠٥)
٢٦٥ ص
(٢٠٦)
٢٦٥ ص
(٢٠٧)
٢٦٥ ص
(٢٠٨)
٢٦٧ ص
(٢٠٩)
٢٧٠ ص
(٢١٠)
٢٧٣ ص
(٢١١)
٢٧٥ ص
(٢١٢)
٢٧٦ ص
(٢١٣)
٢٧٧ ص
(٢١٤)
٢٧٨ ص
(٢١٥)
٢٧٩ ص
(٢١٦)
٢٨١ ص
(٢١٧)
٢٨٣ ص
(٢١٨)
٢٨٤ ص
(٢١٩)
٢٨٧ ص
(٢٢٠)
٢٩١ ص
(٢٢١)
٢٩٧ ص
(٢٢٢)
٢٩٩ ص
(٢٢٣)
٢٩٩ ص
(٢٢٤)
٢٩٩ ص
(٢٢٥)
٣٠٠ ص
(٢٢٦)
٣٠٣ ص
(٢٢٧)
٣٠٣ ص
(٢٢٨)
٣٠٥ ص
(٢٢٩)
٣٠٦ ص
(٢٣٠)
٣٠٦ ص
(٢٣١)
٣٠٧ ص
(٢٣٢)
٣٠٧ ص
(٢٣٣)
٣٠٧ ص
(٢٣٤)
٣٠٩ ص
(٢٣٥)
٣٠٩ ص
(٢٣٦)
٣١٠ ص
(٢٣٧)
٣١١ ص
(٢٣٨)
٣١١ ص
(٢٣٩)
٣١٢ ص
(٢٤٠)
٣١٢ ص
(٢٤١)
٣١٢ ص
(٢٤٢)
٣١٣ ص
(٢٤٣)
٣١٣ ص
(٢٤٤)
٣١٤ ص
(٢٤٥)
٣١٥ ص
(٢٤٦)
٣١٥ ص
(٢٤٧)
٣١٨ ص
(٢٤٨)
٣١٩ ص
(٢٤٩)
٣٢٠ ص
(٢٥٠)
٣٢١ ص
(٢٥١)
٣٢٢ ص
(٢٥٢)
٣٢٣ ص
(٢٥٣)
٣٢٣ ص
(٢٥٤)
٣٢٤ ص
(٢٥٥)
٣٢٥ ص
(٢٥٦)
٣٢٥ ص
(٢٥٧)
٣٢٥ ص
(٢٥٨)
٣٢٦ ص
(٢٥٩)
٣٢٩ ص
(٢٦٠)
٣٣١ ص
(٢٦١)
٣٣٣ ص
(٢٦٢)
٣٣٩ ص
(٢٦٣)
٣٤٠ ص
 
٠ ص
١ ص
٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص

قواعد فقه - محقق داماد‌، سيد مصطفى - الصفحة ٩٨


جريان عبارات كفرآميز بر زبان و تعظيم مظاهر شرك و بت‌پرستى در نتيجه اكراه جايز تلقى شود و شارع مقدس حكم به جواز آن بدهد، به قياس اولويت، قابليت فسخ تصرفات حقوقى مكره و دفع مسئوليت از وى در صورت نقص نصوص جزايى، بايد مشروع و موجه تلقى شود.
خداوند متعال در سوره بقره مى‌فرمايد:
«وَ أَنْفِقُوا فِي سَبِيلِ اللّٰهِ وَ لٰا تُلْقُوا بِأَيْدِيكُمْ إِلَى التَّهْلُكَةِ وَ أَحْسِنُوا إِنَّ اللّٰهَ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ (بقره، ١٩٥)؛ در راه خدا هزينه كنيد و با [ترك اين هزينه] خود را به دست خويش، به هلاكت نيفكنيد، و نيكويى كنيد كه خدا نيكوكاران را دوست دارد.»‌
اين آيه شريفه نيز در جهت رفع مسئوليت از مكره مورد استناد قرار گرفته است. با اين استدلال كه افكندن به هلاكت در اين آيه به طور عموم منع شده است؛ اما به نظر مى‌رسد تمسك به اين آيه در خصوص مشروعيت اعمال ارتكابى در اثر اكراه از دو جهت مخدوش باشد.
نخست آنكه فحواى آيه ناظر به انفاق و بذل مال در راه خداست و به تصريح مفسران، مسلمانان در اين آيه تشويق به مشاركت مالى در جهاد شده‌اند. مراد اين است كه اموال خود را براى جهاد در راه خدا به كار بگيريد؛ وگرنه دشمنان بر شما غالب شده، موجبات هلاكت شما را فراهم خواهند كرد. [١] بنابراين، ظاهر آيه مورد بحث هيچ دلالتى بر جواز ارتكاب محرّم از مكره به منظور نجات نفس خود از تهلكه ندارد.
دوّم اينكه چنانچه به استناد عموم اين آيه، حرمت القاى نفس در تهلكه را به موارد اكراه نيز تسرى دهيم، در آن صورت كسى كه تهديد به قتل شده تا مرتكب قتل ثالثى شود، با تزاحم دو حكم شرعى روبرو خواهد شد؛ يكى حرمت القاى نفس خود در تهلكه و مقاومت در برابر تهديدات اكراه‌كننده و ديگرى حرمت قتل نفس محترمه، يعنى سلب حيات از شخص ثالث. چنانچه شرايط مساوى باشد، يعنى آنجا كه مرجحى براى عمل به يكى از دو دليل و اسقاط ديگرى در دست نباشد، فرد دچار بلاتكليفى مى‌شود. در اين صورت، بايد قائل به تخيير شد؛ يعنى شخص تهديد شده مخيّر است ميان آنكه شخص‌


[١] صابونى، صفوة التفاسير، ج ١، ص ١٢٧.