قواعد فقه
(١)
١ ص
(٢)
١ ص
(٣)
٢ ص
(٤)
٣ ص
(٥)
٥ ص
(٦)
٥ ص
(٧)
٦ ص
(٨)
٧ ص
(٩)
٧ ص
(١٠)
٨ ص
(١١)
٨ ص
(١٢)
٨ ص
(١٣)
١١ ص
(١٤)
١٣ ص
(١٥)
١٣ ص
(١٦)
١٥ ص
(١٧)
١٥ ص
(١٨)
١٦ ص
(١٩)
١٧ ص
(٢٠)
١٨ ص
(٢١)
١٨ ص
(٢٢)
٢٠ ص
(٢٣)
٢٢ ص
(٢٤)
٢٢ ص
(٢٥)
٢٢ ص
(٢٦)
٢٤ ص
(٢٧)
٢٥ ص
(٢٨)
٢٨ ص
(٢٩)
٢٨ ص
(٣٠)
٣٣ ص
(٣١)
٣٥ ص
(٣٢)
٤١ ص
(٣٣)
٤٣ ص
(٣٤)
٤٤ ص
(٣٥)
٤٤ ص
(٣٦)
٤٤ ص
(٣٧)
٤٤ ص
(٣٨)
٤٨ ص
(٣٩)
٤٨ ص
(٤٠)
٤٨ ص
(٤١)
٤٩ ص
(٤٢)
٤٩ ص
(٤٣)
٥٠ ص
(٤٤)
٥٠ ص
(٤٥)
٥٠ ص
(٤٦)
٥١ ص
(٤٧)
٥١ ص
(٤٨)
٥١ ص
(٤٩)
٥١ ص
(٥٠)
٥٣ ص
(٥١)
٥٣ ص
(٥٢)
٥٤ ص
(٥٣)
٥٤ ص
(٥٤)
٥٥ ص
(٥٥)
٥٨ ص
(٥٦)
٦١ ص
(٥٧)
٦١ ص
(٥٨)
٦٢ ص
(٥٩)
٦٣ ص
(٦٠)
٦٤ ص
(٦١)
٧١ ص
(٦٢)
٧١ ص
(٦٣)
٧٤ ص
(٦٤)
٧٥ ص
(٦٥)
٧٨ ص
(٦٦)
٨١ ص
(٦٧)
٨١ ص
(٦٨)
٨٥ ص
(٦٩)
٨٦ ص
(٧٠)
٨٦ ص
(٧١)
٨٧ ص
(٧٢)
٨٩ ص
(٧٣)
٩١ ص
(٧٤)
٩١ ص
(٧٥)
٩١ ص
(٧٦)
٩١ ص
(٧٧)
٩٣ ص
(٧٨)
٩٥ ص
(٧٩)
٩٦ ص
(٨٠)
٩٧ ص
(٨١)
٩٩ ص
(٨٢)
١٠١ ص
(٨٣)
١٠١ ص
(٨٤)
١٠٢ ص
(٨٥)
١٠٢ ص
(٨٦)
١٠٣ ص
(٨٧)
١٠٥ ص
(٨٨)
١٠٥ ص
(٨٩)
١٠٩ ص
(٩٠)
١١٠ ص
(٩١)
١١٢ ص
(٩٢)
١١٣ ص
(٩٣)
١١٤ ص
(٩٤)
١١٥ ص
(٩٥)
١١٦ ص
(٩٦)
١١٦ ص
(٩٧)
١٢١ ص
(٩٨)
١٢٣ ص
(٩٩)
١٢٤ ص
(١٠٠)
١٢٤ ص
(١٠١)
١٢٤ ص
(١٠٢)
١٢٦ ص
(١٠٣)
١٢٧ ص
(١٠٤)
١٢٨ ص
(١٠٥)
١٢٨ ص
(١٠٦)
١٣١ ص
(١٠٧)
١٣٦ ص
(١٠٨)
١٣٦ ص
(١٠٩)
١٣٧ ص
(١١٠)
١٣٧ ص
(١١١)
١٣٨ ص
(١١٢)
١٣٩ ص
(١١٣)
١٤٣ ص
(١١٤)
١٤٤ ص
(١١٥)
١٤٥ ص
(١١٦)
١٤٥ ص
(١١٧)
١٤٨ ص
(١١٨)
١٤٩ ص
(١١٩)
١٥٣ ص
(١٢٠)
١٥٥ ص
(١٢١)
١٥٦ ص
(١٢٢)
١٥٦ ص
(١٢٣)
١٥٦ ص
(١٢٤)
١٥٧ ص
(١٢٥)
١٥٧ ص
(١٢٦)
١٥٨ ص
(١٢٧)
١٥٩ ص
(١٢٨)
١٥٩ ص
(١٢٩)
١٦٢ ص
(١٣٠)
١٦٣ ص
(١٣١)
١٦٣ ص
(١٣٢)
١٦٣ ص
(١٣٣)
١٦٤ ص
(١٣٤)
١٦٦ ص
(١٣٥)
١٦٨ ص
(١٣٦)
١٦٩ ص
(١٣٧)
١٧١ ص
(١٣٨)
١٧٣ ص
(١٣٩)
١٧٤ ص
(١٤٠)
١٧٤ ص
(١٤١)
١٧٦ ص
(١٤٢)
١٧٨ ص
(١٤٣)
١٧٨ ص
(١٤٤)
١٧٩ ص
(١٤٥)
١٧٩ ص
(١٤٦)
١٧٩ ص
(١٤٧)
١٨٠ ص
(١٤٨)
١٨٠ ص
(١٤٩)
١٨١ ص
(١٥٠)
١٨١ ص
(١٥١)
١٨٣ ص
(١٥٢)
١٨٥ ص
(١٥٣)
١٨٥ ص
(١٥٤)
١٨٦ ص
(١٥٥)
١٨٧ ص
(١٥٦)
١٨٨ ص
(١٥٧)
١٨٩ ص
(١٥٨)
١٩٠ ص
(١٥٩)
١٩٢ ص
(١٦٠)
١٩٣ ص
(١٦١)
١٩٥ ص
(١٦٢)
١٩٦ ص
(١٦٣)
١٩٦ ص
(١٦٤)
١٩٦ ص
(١٦٥)
١٩٧ ص
(١٦٦)
١٩٩ ص
(١٦٧)
٢٠٣ ص
(١٦٨)
٢٠٧ ص
(١٦٩)
٢٠٧ ص
(١٧٠)
٢٠٧ ص
(١٧١)
٢٠٨ ص
(١٧٢)
٢٠٩ ص
(١٧٣)
٢٠٩ ص
(١٧٤)
٢١٠ ص
(١٧٥)
٢١٠ ص
(١٧٦)
٢١٢ ص
(١٧٧)
٢١٨ ص
(١٧٨)
٢٢٢ ص
(١٧٩)
٢٢٣ ص
(١٨٠)
٢٢٤ ص
(١٨١)
٢٢٧ ص
(١٨٢)
٢٢٨ ص
(١٨٣)
٢٢٩ ص
(١٨٤)
٢٣٢ ص
(١٨٥)
٢٣٦ ص
(١٨٦)
٢٣٧ ص
(١٨٧)
٢٣٧ ص
(١٨٨)
٢٤٠ ص
(١٨٩)
٢٤٤ ص
(١٩٠)
٢٤٩ ص
(١٩١)
٢٥١ ص
(١٩٢)
٢٥٣ ص
(١٩٣)
٢٥٣ ص
(١٩٤)
٢٥٤ ص
(١٩٥)
٢٥٥ ص
(١٩٦)
٢٥٦ ص
(١٩٧)
٢٥٩ ص
(١٩٨)
٢٦٠ ص
(١٩٩)
٢٦٠ ص
(٢٠٠)
٢٦٠ ص
(٢٠١)
٢٦١ ص
(٢٠٢)
٢٦٢ ص
(٢٠٣)
٢٦٣ ص
(٢٠٤)
٢٦٤ ص
(٢٠٥)
٢٦٥ ص
(٢٠٦)
٢٦٥ ص
(٢٠٧)
٢٦٥ ص
(٢٠٨)
٢٦٧ ص
(٢٠٩)
٢٧٠ ص
(٢١٠)
٢٧٣ ص
(٢١١)
٢٧٥ ص
(٢١٢)
٢٧٦ ص
(٢١٣)
٢٧٧ ص
(٢١٤)
٢٧٨ ص
(٢١٥)
٢٧٩ ص
(٢١٦)
٢٨١ ص
(٢١٧)
٢٨٣ ص
(٢١٨)
٢٨٤ ص
(٢١٩)
٢٨٧ ص
(٢٢٠)
٢٩١ ص
(٢٢١)
٢٩٧ ص
(٢٢٢)
٢٩٩ ص
(٢٢٣)
٢٩٩ ص
(٢٢٤)
٢٩٩ ص
(٢٢٥)
٣٠٠ ص
(٢٢٦)
٣٠٣ ص
(٢٢٧)
٣٠٣ ص
(٢٢٨)
٣٠٥ ص
(٢٢٩)
٣٠٦ ص
(٢٣٠)
٣٠٦ ص
(٢٣١)
٣٠٧ ص
(٢٣٢)
٣٠٧ ص
(٢٣٣)
٣٠٧ ص
(٢٣٤)
٣٠٩ ص
(٢٣٥)
٣٠٩ ص
(٢٣٦)
٣١٠ ص
(٢٣٧)
٣١١ ص
(٢٣٨)
٣١١ ص
(٢٣٩)
٣١٢ ص
(٢٤٠)
٣١٢ ص
(٢٤١)
٣١٢ ص
(٢٤٢)
٣١٣ ص
(٢٤٣)
٣١٣ ص
(٢٤٤)
٣١٤ ص
(٢٤٥)
٣١٥ ص
(٢٤٦)
٣١٥ ص
(٢٤٧)
٣١٨ ص
(٢٤٨)
٣١٩ ص
(٢٤٩)
٣٢٠ ص
(٢٥٠)
٣٢١ ص
(٢٥١)
٣٢٢ ص
(٢٥٢)
٣٢٣ ص
(٢٥٣)
٣٢٣ ص
(٢٥٤)
٣٢٤ ص
(٢٥٥)
٣٢٥ ص
(٢٥٦)
٣٢٥ ص
(٢٥٧)
٣٢٥ ص
(٢٥٨)
٣٢٦ ص
(٢٥٩)
٣٢٩ ص
(٢٦٠)
٣٣١ ص
(٢٦١)
٣٣٣ ص
(٢٦٢)
٣٣٩ ص
(٢٦٣)
٣٤٠ ص
 
٠ ص
١ ص
٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص

قواعد فقه - محقق داماد‌، سيد مصطفى - الصفحة ٤٦


ج) قسم سوم خبرهايى هستند كه رجال سند، تماما امامى مذهب و ممدوح باشند؛ اما بر عدالت هر يك تنصيص نشده باشد. به اين قسم، خبر حسن گفته مى‌شود. [١]
د) قسم چهارم هم آن دسته از اخبارى است كه شرايط فوق را نداشته باشند؛ خواه مسند باشند يا اشخاص سند ذكر نشده باشند. به اين دسته، اخبار ضعيف مى‌گويند.
از نظر حديث‌شناسان، قسم اخير حجت نيست و نمى‌تواند مرجع استنباط احكام واقع شود. احاديث مرسل نيز از قبيل قسم اخيرند؛ يعنى به جهت عدم ذكر نام راوى، از زمره احاديث ضعيف و على القاعده فاقد ارزش‌اند.
از آنجا كه تعداد زيادى از روايات منابع حديثى اماميه مرسل هستند فقها در صدد يافتن راه حلى براى حجت دانستن آنها بر آمده و سه راه حل ارائه نموده‌اند:
١- در صورتى كه اصحاب و اعاظم فقهاى اماميه، به خصوص آنانى كه به عصر معصوم (ع) نزديكترند، به روايت عمل كرده و بر اساس آن فتوى داده باشند، در چنين فرضى، ضعف سند جبران شده و قابل استناد خواهد بود. اصطلاحا به اين وضعيت «جبران ضعف به شهرت عملى» گفته مى‌شود.
اگر ديديم كه بيشتر فقهايى كه قريب به زمان امام معصوم (ع) زندگى مى‌كردند بر طبق يك روايت عمل كرده و مطابق آن فتوى داده‌اند، اطمينان حاصل مى‌شود كه روايت مزبور از امام معصوم صادر شده است. مبناى حجيت اخبار هم وثوق به صدور خبر از معصوم است؛ در نتيجه مشمول ادله‌ى حجيت اخبار مى‌شود. از جمله فقهاى مذكور مرحوم على بن بابويه، صدوقين، شيخ مفيد، سيد مرتضى و شيخ طوسى (ره) هستند كه از عمل آنها به يك روايت ضعيف، وثوق به صدور آن از امام معصوم (ع) حاصل مى‌شود.
٢- چنانچه اشخاص و راويانى كه پس از آنها ساير ناقلان حديث ذكر نشده‌اند، از اشخاصى باشند كه مسلّم الوثوق بوده و فقها اطمينان داشته باشند كه اين شخصيت‌ها افراد دقيق و ماهرى بوده كه از اشخاص ضعيف نقل حديث نمى‌كنند، در اين صورت، مرسلات چنين اشخاصى را در حكم مسند مى‌دانند؛ مانند مراسيل ابن ابى عمير يا‌


[١] حديث حسن، نزد عامه، حديثى است كه سلسله سند در وثاقتنزديك به صحت بوده يا مرسلى است كه مورد وثوق و اطمينان باشد (قواعد الحديث، ص ١٠٢).