‌
بررسى، اطمينان حاصل كند كه خداوند امرى را بر او تكليف ننموده، بى‌گمان هيچ گونه تكليفى ندارد و عقاب چنين شخصى در فرض خطا، قبيح است؛ اما چنانچه احتمال وجود تكليف و عدم وصول به خويش را بدهد مقتضاى حكم عقل، تأمين خواسته و امتثال منويات الهى است. براى تبيين و تسهيل پذيرش اين مسأله به دلايلى متمسّك شده‌اند كه نقل آن، بحث را به تفصيل مى‌كشاند.
همين نظريه در سال‌هاى اخير، در كلمات آيت اللّه سيد محمد باقر صدر (ره) با بيان ديگرى نيز مطرح شده است. ايشان معتقدند كه خداوند بر بندگان حق اطاعت دارد؛ يعنى بندگان مكلف‌اند از اوامر و نواهى خداوند اطاعت كنند. مقتضاى اين رابطه آن است كه بندگان نسبت به تكاليف احتمالى نيز موظف به انجام‌اند. متن عبارت ايشان به شرح زير است:
و نحن نؤمن فى هذا المسلك (اى مسلك حق الطاعه) بان المولويه الذاتيه الثابتة للّه تعالى لا تختصّ بالتكاليف المقطوعه بل تشمل مطلق التكاليف الواصله و لو احتمالا و هذا من مدركات العقل العملى ... و عليه فالقاعده الاوليّه هى اصالة الاشتغال بحكم العقل؛ [١]
ما بر مسلك حق الطاعة معتقديم كه مولويّت ذاتيه كه براى خداوند ثابت است اختصاص به تكاليف مقطوعه ندارد؛ بلكه شامل مطلق تكاليف واصله هر چند احتمال آن وجود داشته باشد نيز مى‌شود و اين از مدركات عقل عملى است. بنابراين، قاعده‌ى اوليۀ اشتغال است.

بنان، نوشته‌هاى ايشان مدت‌ها در منزل ما بود.» در سفر حج سال ١٣٧٦از آيت اللّه حاج سيد جلال الدين طاهرى اصفهانى شنيدم كه وقتى آقا موسى صدر مى‌خواستبه نجف برود قسمتى از نوشته‌هاى مرا امانت گرفت كه متأسفانه تا كنون به منبازنگشته است.افزون بر آن، در خرداد ١٣٧٨ در اصفهان از حجة الاسلام و المسلمينجناب آقاى روحانى، يكى از عالمان آن ديار، شنيدم كه گفت: «چند سال پيش، آيت اللّهطاهرى به من گفتند كه مقدارى از نوشته‌هاى ايشان نزد آيت اللّه حاج آقا مرتضىحائرى يزدى در قم است و از من خواستند كه در مسافرت به قم به حضور ايشان شرفيابشده، نوشته را بگيرم و به اصفهان ببرم. به ايشان مراجعه كردم. آيت اللّه حائرىيزدى پس از فحص و تأمل، ناگهان يادشان آمد و گفتند كه آقا موسى صدر هنگام عزيمت بهنجف، نزد من آمد و نوشته‌هاى آقاى طاهرى را گرفت و با خود برد.»‌
[١] سيد محمد باقر صدر، دروس فى علم الاصول، الحلقهالثالثة، ص ٣٢٤.