قواعد فقه - محقق داماد‌، سيد مصطفى - الصفحة ٢٠٢

‌
تعزير چقدر است؟ فرمودند: كمتر از حد. پرسيدم: كمتر از هشتاد ضربه؟ فرمودند: خير؛ كمتر از چهل ضربه كه حدّ برده است. پرسيدم: چه مقدار؟ فرمودند: طبق نظر و صلاحديد والى نسبت به جرم و قدرت بدنى مجرم.
٣) فقه الرضا (ع): «التعزير ما بين بضعة عشر سوطا الى تسعة و ثلاثين، و التّأديب ما بين ثلاثة الى عشرة»؛ [١] تعزير حدّ فاصل ده و اندى تازيانه تا نود و سه تازيانه است؛ اما تأديب حد فاصل سه تا ده تازيانه است.
٤) احمد بن محمد بن عيس فى نوادره: «عن اسحاق بن عمار، قال: سألت ابا ابراهيم (ع) عن التعزير، قلت كم هو؟ قال ما بين العشرة الى العشرين»؛ [٢] از امام كاظم (ع) در مورد مقدار تعزير پرسيدم كه چقدر است؟ فرمودند: بين ده تا بيست ضربه.
٥) از امام صادق و امام كاظم (ع) درباره‌ى كسى كه به ديگرى گفته: «يا ولد الزّنا» چنين نقل شده است كه فرمودند: «لم يجلد و انّما يعزّر و هو دون الحدّ»؛ [٣] وى تازيانه نمى‌خورد؛ اما تعزير مى‌شود كه كمتر از حدّ است.
د) دسته چهارم، رواياتى كه در آنها مجازات تعزيرى به صورت حبس، جريمه، تبعيد و نظاير آن تعيين شده است. از جمله اين روايات است:
١) سماعه از امام صادق (ع) نقل مى‌كند كه امام در مورد فردى كه با حيوانى آميزش نموده است، فرمودند: «مى‌بايست به چيزى جز تازيانه حد بخورد، سپس به مكانى ديگر تبعيد شود.»‌
صاحب جواهر در شرح اين روايت مى‌نويسد: «تبعيدى كه در موثّق سماعه ذكر شده، مى‌بايست بر موردى حمل نمود كه حاكم طبق نظر خويش به اجراى تعزير مى‌پردازد.» [٤]
٢) درباره‌ى ميوه دزد آمده است: «فيعزّر و يغرم قيمته مرّتين؛ [٥] علاوه بر تأديب‌