‌
روايت مذكور علاوه بر دلالت بر سقوط حدّ و رفع مسئوليت به واسطه‌ى اضطرار، بيانگر لزوم توجه قاضى به خصوصيات فردى مرتكب و اوضاع و احوال ارتكاب جرم نيز مى‌باشد.
ه‌) مهمترين دليل روايى مورد استناد در باب اضطرار، حديث رفع است. اين حديث در خصال شيخ صدوق اين گونه نقل شده است:
عن ابى عبد اللّه (ع) قال: قال رسول اللّه (ص) رفع عن أمّتي تسعة: الخطا و النسيان، و ما استكرهوا عليه، و ما لا يطيقون و ما لا يعلمون و ما اضطرّوا اليه و الحسد و الطيرة و التفكّر فى الوسوسة فى الخلق ما لم ينطق بشفه؛
امام صادق (ع) فرمود كه رسول خدا (ص) فرموده است: از امت من نه چيز برداشته شده است: ١- خطا، ٢- نسيان، ٣- آنچه بر آن اكراه مى‌شوند، ٤- آنچه طاقتش را ندارند، ٥- آنچه نمى‌دانند، ٦- آنچه مضطر مى‌شوند، ٧- حسد، ٨- طيره، ٩- خيال و گمان و وسوسه در آفرينش مادام كه چيزى بر زبان جارى نساخته‌اند.
فقها و اصوليين شيعه پيرامون اين حديث به تفصيل بحث كرده‌اند. مجموعه‌ى اين مباحث در نكات زير خلاصه مى‌شود:
يك) منظور شارع از كلمه‌ى رفع چه بوده است؟ آنچه مسلّم است، در عرف هنگامى كلمه‌ى رفع استعمال مى‌شود كه برداشتن چيزى كه وجود دارد و اقتضاى بقا را نيز دارد مورد نظر باشد؛ يعنى براى انتفاى امرى كه موجود است و مى‌تواند به وجود خود ادامه دهد. كلمه‌ى دفع نيز هنگامى استعمال مى‌شود كه بر طرف نمودن امرى كه هنوز به وجود نيامده ولى استعداد حدوث دارد مورد نظر باشد. حال سؤال اين است كه آيا منظور شارع مقدس از ذكر كلمه‌ى رفع اين بوده كه آثار افعال مربوط به عناوين نه‌گانه حديث به وجود مى‌آيد و سپس برداشته شود يا اينكه اصولا آثار شرعى افعال مربوط به عناوين مذكور قبل از حدوث و ايجاد مرتفع است؟ به نظر بيشتر علماى اصول، شارع مقدس همان معناى عرفى را مورد لحاظ قرار داده است.
دو) حديث رفع بر ادلّه‌ى احكام اوليّه‌اى افعالى كه از روى خطا، نسيان، اكراه، اضطرار و ساير عناوين مذكور در آن واقع مى‌شود حاكم است و بر آنها مقدّم است.
سه) شارع مقدس عناوين نه‌گانه‌ى مذكور در حديث را نه از حيث تكوينى بلكه از لحاظ‌