بپندارد كه اين علوم، مقصود بالذّات هستند و اينك كه من عالم هستم، به مقام كمال رسيده‌ام و ديگر نيازى به عمل نيست، اين شخص: مَغْرورٌ فى نَفْسِهِ، مَخْدوعٌ عَنْ دينِهِ، تُلْبَسُ عَلَيْهِ عاقِبَةُ عَمَلِه. «او دارد خود را گول مى‌زند؛ در باطن خود گول خورده، و در دين دچار حيله و مكر شده، و دين خود را باخته و عاقبت أمر بر او مشتبه شده است.» يعنى اين، شخصِ مريض و مغرورى است كه قابل علاج نيست.

سپس مرحوم شهيد ثانى اين عالِم مغرور را به يك شخص مريض تشبيه نموده، شرح بسيار نافعى به دنبال اين مطلب مى‌آورد[١].

حال بر أساس فرمايش اين بزرگوار عرض مى‌كنيم كه: بنابراين، علماء به سه دسته تقسيم مى‌شوند

: أوّل: عالِمٌ بِاللَهِ؛ وَ هُوَ الَّذى تَشَرَّفَ بِلِقآئِهِ تَعالَى وَ أدْرَكَ تَوْحيدَهُ الذَّاتىَّ وَ الصِّفاتىَّ وَ الافْعالىّ.

«عالم بالله؛ و آن كسى است كه مشَرَّف به لقاء خدا شده و توحيد ذاتىّ و صفاتىّ و أفعالى پروردگار را إدراك كرده است‌

». دوّم: عالِمٌ بِأَمْرِ اللَهِ؛ وَ هُوَ الَّذى تَعَلَّمَ مِنَ العُلومِ الرَّسْمِيَّةِ التَّفْكيرِيَّةِ قَدْرًا يَعْلَمُ بِهِ الاحْكامَ الْجُزْئِيَّةَ فى الْعِباداتِ وَ الْمُعامَلاتِ وَ السِّياساتِ وَ غَيْرِها.

«عالم بأمْرِ الله؛ و آن عالمى است كه با خواندن و نوشتن و مكتب رفتن و تعلّم و تفكّر مقدارى از علوم رسميّه را بدست مى‌آورد كه بوسيله آن، أحكام جزئيّه را أعمّ از عبادات و معاملات و سياسات و غيرها فرا مى‌گيرد. اين را مى‌گويند: عالم بِأمرِ اللَهِ‌

». سوّم: عالِمٌ بِاللَهِ وَ بِأَمْرِ اللَه.

«آن عالمى كه هم عالم بِالله و هم عالم بِأمرِ الله است. و آن عالمى است‌

[١] -«

منيه المُريد» صفحه ١٦ و ١٧ از طبع رحلى سنگى