شد- به مسلمين بياموزند. همينكه اين أفراد نيز همانند سائر مسلمين آماده حركت شدند، آيه نازل شد و آنانرا أمر به ماندن در مدينه و تعليم قرآن و أحكام و سنّت پيغمبر نمود.

وَ ما كانَ الْمُؤْمِنُونَ لِيَنْفِرُوا كَافَّةً فَلَوْ لا نَفَرَ مِنْ كُلِّ فِرْقَةٍ مِنْهُمْ طائِفَةٌ لِيَتَفَقَّهُوا فِي الدِّينِ وَ لِيُنْذِرُوا قَوْمَهُمْ إِذا رَجَعُوا إِلَيْهِمْ لَعَلَّهُمْ يَحْذَرُونَ.[١]

«نبايد همه مؤمنين كوچ كنند. چرا از هر طائفه‌اى يك گروه خاصّى از شهرها و بلاد مختلف حركت نمى‌كنند و به جانب مدينه كوچ نمى‌كنند، تا اينكه به قرآن و مسائل شرعى خود آشنا بشوند و هنگام بازگشت به شهرهاى خود، قوم خود را به تعاليم إسلام و قرآن و عقائد صحيحه دعوت كنند، و آنها را از عواقب أعمال وخيمة خود بترسانند»؟

دلالت آيه «نَفْر» با سنّت نبوىّ، بر معافيّت طلّاب از حضور در جبهه جنگ‌

از آيه: ما كانَ الْمُؤْمِنُونَ لِيَنْفِرُوا كَافَّةً، استفاده مى‌شود كه أوّلًا: طلّاب علوم دينيّه كه مشغول تحصيل هستند حتّى در بسيجهاى عمومى كه عموميّت شديد هم دارد، از خدمت به نظام وظيفه و حضور در جبهه و كشته شدن معفوّ ميباشند. نبايد طلّاب كشته شوند. بلى، بردن آنان به جبهه جهت تبليغ و إرشاد و ترويج دين و بيان مسائل و أحكام شرعى و رسيدگى به اين امور إشكالى ندارد؛ وليكن بايد در سنگر محفوظ باشند. بايد خوب درس بخوانند و قرآن و مسائل و أحكام را خوب فرا بگيرند. زيرا كه اگر اينها از بين بروند، إسلام از بين مى‌رود. إسلام قائم به همين قرآن است؛ و اگر پاسداران و حافظين قرآن و سنّت كشته شوند، أصل قرآن و سنّت بكلّى از بين مى‌رود.

لذا با اينكه در اين جنگ مهمّى كه حتّى وقتى سه نفر از شركت كردن در آن مضايقه نمودند، آن آيات شديده نازل شد و پيغمبر و مسلمين، آنها را بخود راه ندادند تا اينكه توبه نمودند، معلّمين قرآن و أحكام استثناء شدند و پيغمبر در حقّ آنان فرمود: اينها بايد در مدينه بمانند و به مردم تعليم قرآن كنند.

[١] - آيه ١٢٢، از سوره ٩: التّوبة