ولايت فقيه در حكومت اسلام - حسينى طهرانى، سيد محمد حسين - الصفحة ١٣
مى فرمايد:
الرَّبّانِىُّ: مَنْسوبٌ إلَى الرَّبِّ، بِزِيادَةِ الالِفِ وَ النّونِ عَلَى خِلافِ الْقِياسِ، كَالرَّقَبانىّ.
قالَ الْجَوْهَرىُّ: الرَّبَّانِىّ: الْمُتَأَلِّهُ الْعارِفُ بِاللَهِ تَعالَى. وَ كَذا قالَ الْفيروز آبادىّ.
وَ قالَ فى «الْكَشَّافِ»: الرَّبّانِىُّ: هُوَ شَديدُ التَّمَسُّكِ بِدينِ اللَهِ تَعالَى وَ طاعَتِهِ.
وَ قالَ فى «مَجْمَعِ الْبَيانِ»: هُوَ الَّذى يَرُبُّ أمْرَ النَّاسِ بِتَدْبيرِهِ وَ إصْلاحِهِ إيّاهُ.
ربّانىّ، منسوب به ربّ است و «ياء» مشدّده در آخرش، ياء نسبت است. يعنى بايد بگوئيم: رَبِّىّ؛ مُنتَهَى در اينجا يك ألف و نون بين «ربّ» و بين آن «ياء» نسبت إضافه نمودهاند؛ مثل: رَقَبَة، كه بايد بگوئيم: رَقَبِىّ؛ ولى گفته مىشود رَقَبانىّ.
جوهرى و فيروز آبادى گفتهاند: «رَبّانىّ، شخصى است إلهىّ كه عارف به پروردگار متعال مىباشد.» و زمخشرىّ در «كشّاف» گفته است: «ربّانىّ، آن كسى است كه زياد به دين و طاعت خدا تمسّك ميكند.» يعنى إلهىّ. عالم ربّانىّ: يعنى آن عالمى كه با ربّ سر و كار دارد. پس به كسى كه با پروردگار ربّ العالمين زياد سر و كار دارد ميگويند: عالم ربّانىّ. و ما در اين اصطلاح مىگوئيم: إلهىّ.
در «مجمع البيان» گفته است: «ربّانىّ آن كسى است كه مردم را تربيت مىكند. (ربّ، از مادّه تربيت است. و خدا را هم كه ربّ مىگويند، بجهت اين است كه يَرُبُّ النَّاسَ؛ مردم را تربيت كرده، پرورش ميدهد.) ربّانىّ، يعنى آن عالمى كه به درد مردم ميرسد و آنها را به كمال خود دعوت مىنمايد و تربيت مىكند».
و اين معانى، انحصار در إمام معصوم ندارد كه بدين جهت بگوئيم: عالم