ولايت فقيه در حكومت اسلام - حسينى طهرانى، سيد محمد حسين - الصفحة ١١٢
شخص از راويانش مىباشد.
مى فرمايد: يكى از كسانيكه اين تفسير را معتبر مىشمارد، و از او روايت مىكند، صدوق است. و يكى شيخ طبرسى در «احتجاج» و يكى قطب راوندى در «خرائج و جرائح» و يكى ابن شهرآشوب در «مناقب» كه آن را جزماً به إمام حسن عسكرىّ عليه السّلام نسبت مىدهد و در مواضع عديده از آن روايت مىكند، و در كتاب «معالم العلمآء» كه رجال مختصرى است، و نوشته همين ابن شهرآشوب است، مىفرمايد: حسن بن خالد برقىّ برادر محمّد بن خالد برقىّ كسى است كه تفسير حضرت عسكرىّ عليه السّلام را به إملاء آنحضرت نوشته و يكصد و بيست مجلّد مىباشد.
مرحوم حاجى نورى قُدّس سرُّه مىگويد: از اين كلام ابن شهرآشوب در «معالم العلمآء» دو استفاده مىشود:
يكى اينكه: سند اين تفسير منحصر در محمّد بن قاسم أسترآبادى نيست كه اگر بعضى او را تضعيف كردند، أصل تفسير را ضعيف بشمريم؛ بلكه حسن بن خالد برقىّ كه ثقه است آن را روايت مىكند. (چون مرحوم نورى هر دو تفسير را يكى مىداند و مىگويد: اگر آن طريق، طريق ضعيفى باشد و از بين برود، يك طريق مُتقَن ديگرى وجود دارد.)
استفاده دوّم اينكه: تفسير إمام حسن عسكرىّ عليه السّلام تفسير كبيرى است؛ و منحصر در سوره «فاتحه» و مقدارى از سوره «بقره» نيست. (و آنها از دست رفته، و اين مقدار بدست ما رسيده است).
و همچنين از كسانيكه اين تفسير را تأييد مىكنند، محقّق ثانى شيخ علىّ ابن عبد العالى كَرَكىّ است، كه در إجازه خود به صفىّ الدّين حِلّى، بعد از ذكر جملهاى از طُرق خود، بهترين طريق خود را بيان مىكند كه تمام أفراد آن سلسله، از بزرگان و أعلام هستند و مىفرمايد: طريقى است أعلى از جميع طُرق. و در آن طريق مىرسد به محمّد بن قاسم جرجانى از يوسف بن محمّد بن