شناخت ادوار زندگى امامان عليه السّلام و نيز اقتضائات حاكم بر آن‌ها به منظور دريافت صحيح نقش‌آفرينى آنان و هم‌چنين درك تفاوت رفتارى و گوناگونى مواجهات آنان با قضاياى پيش‌آمده امرى ضرورى است. آنان كه بدون پرداختن به تاريخ و بستر حياتى پيشوايان مذهبى به اظهارنظر پرداخته‌اند از فهم بسيارى از رموز و پيچيدگى‌هاى موجود در تعاملات آنان ناتوان مى‌مانند. تاريخ امامت و در مفهوم كلّى‌تر تاريخ تشيع، تلاشى براى شناخت و شناسايى چنين بستر و بسترهايى است تا به درستى روشن گردد كه پيشوايان شيعى از چه شخصيت مؤثر و كارآيى برخوردار بوده‌اند و چه نقشى در حيات معقول آدميان ايفا كرده‌اند و پيامد فعاليت‌هاى آنان چه بوده است؟

نگاه شيعه به تاريخ اسلام، از اين منظر فضاهاى جديدى را فراروى پژوهشگر مى‌گشايد و بدو اجازه مى‌دهد تا تاريخ را، با همه اهميتى كه در ميان ديگر مسلمانان دارد، به صورتى ژرف‌تر و دقيق‌تر بنگرد؛ چراكه در باور شيعه، شناخت و شناسايى دقيق تاريخ و كشف حقايق آن، راستى‌هايى را به آدمى مى‌نمايد كه در نهايت به تأييد و استوارى انديشه اعتقادى شيعه مى‌انجامد. اينان در همين راستا،