اعمال فشارهاى عباسيان، تلاش گسترده‌اى در زمينه ايجاد آگاهى عمومى نسبت به امامت و مسأله غيبت حضرت مهدى (عج) در جامعه شيعه آغاز كرد. در اين راستا بايد به فعاليت‌هاى ارزنده علما شيعه در اين عصر نيز توجه خاصى شود كه در زمينه آگاهى بخشى و اطلاع‌رسانى به شيعيان، از طريق ارشاد و وعظ و يا تأليف و تصنيف كتاب‌هايى در همين باب، اقدامات شايان توجهى انجام دادند.

ب) امام غايب و هدايتگرى جامعه شيعه:

امام دوازدهم عليه السّلام در غيبت صغرى، به مقتضاى امامت خويش از طرق مختلف به هدايت و راهنمايى جامعه شيعه مى‌پرداخت؛ اين هدايتگرى گاه به صورت مستقيم و ديدارهاى شخصى و گاه به‌طور غيرمستقيم و با مكاتبه يا وكالت صورت مى‌گرفت.

ديدارهاى مستقيم‌

غيبت امام دوازدهم (عج) به‌معناى قطع كامل ارتباط شيعيان با امام عليه السّلام نبود؛ اگرچه امام عليه السّلام از حضور فيزيكى و علنى در ميان مردم پرهيز مى‌كرد و افرادى را به‌عنوان نائب و سفير خود براى ايجاد ارتباط با شيعيان تعيين نموده بود، ليكن در مواردى هم به‌طور مستقيم با برخى شيعيان ارتباط داشت. در دوران غيبت صغرى بسيارى از شيعيان، عالمان و وكيلان موفق شدند با آن حضرت ديدار كنند.

اين ديدارها مخفيانه و عموما در مكان‌هاى نامعلومى انجام مى‌گرفت تا افراد كمترى از آن آگاه شوند و در مواردى ضرورى صورت مى‌پذيرفت كه لازم بود حقايقى، به‌ويژه در مسأله امامت و جانشينى بعد از امام يازدهم عليه السّلام، به‌طور آشكار توسط امام عليه السّلام بيان شود و يا شبهات و شك و ترديدهاى به وجود آمده در اذهان شيعيان برطرف گردد. اين ديدارها از چند جنبه حائز اهميت بود.

مهم‌ترين جنبه اين ديدارها، معرفى حضرت مهدى (عج) به‌عنوان فرزند و جانشين امام يازدهم عليه السّلام بود. در عصر غيبت صغرى باتوجه به ظهور فرقه‌هاى‌