اوضاع سياسى اجتماعى و فرهنگى شيعه در غيبت صغرى - حسين زاده شانه چى، حسن - الصفحة ٣٢٧
نوشته شد. از آن جمله كتاب الامامه عبد اللّه بن جعفر حميرى و كتاب الامامه محمد بن احمد بن يحيى اشعرى از محدثان قمى مىباشند.[١] دو كتاب با همين عنوان از ابراهيم بن هلال ثقفى (م ٢٨٣ ه)، محدث و اخبارى بزرگ اين عصر نام برده شده كه گويا يكى بزرگ و مفصل، و ديگرى مختصرتر بوده است.[٢] كتابى هم تحت عنوان الجامع فى الامامه، توسط حسن بن موسى نوبختى متكلم نوشته شد[٣] كه گويا همان كتاب الامامه است كه النديم و ابن شهر آشوب از آن نام بردهاند.[٤] او كتابهاى ديگرى هم در مسأله امامت و در ردّ نظرات ديگران در اين باب داشت.[٥]
از همين قبيل است كتابهاى ابو سهل نوبختى با نامهاى الاستيفاء فى الامامه و الجمل فى الامامه،[٦] كه به نظر مىرسد كتاب دومى مختصرتر از اولى بوده است. كتاب ديگرى از وى در ردّ نظرات يكى از دانشمندان اهل سنت نام برده شده است.[٧]
از ديگر آثار كلامى در موضوع امامت، كتاب الكامل فى الامامه نوشته عبد الرحمن بن جبرويه مىباشد كه نجاشى از آن به خوبى ياد كرده است.[٨] ابن مملك اصفهانى نيز كتابى در امامت داشت كه گويا به صورت پرسش و پاسخ بوده است.[٩] او كتابى هم در ردّ نظريه امامت ابو على جبايى- از دانشمندان بنام معتزلى نوشته بود.[١٠] ابن قبه رازى متكلم اهل رى نيز كتابى به نام المستثبت نگاشته
[١] - نجاشى، همان، ص ٣٤٩.
[٢] - همان، ص ١٧ و طوسى، همان، ص ١٢.
[٣] - نجاشى، همان، ص ٦٣٠ و طوسى، همان، ص ٩٦.
[٤] - النديم، همان، ص ٢٥١ و ابن شهر آشوب، همان، ص ٣٢.
[٥] - نجاشى، همان، ص ٦٣ و النديم، همان.
[٦] - نجاشى، همان، ص ٦١؛ طوسى، همان، ص ٥٧ و النديم، همان، ص ٢٥١.
[٧] - نجاشى، همان و ابن شهر آشوب، همان، ص ٨.
[٨] - همان، ص ٢٣٦.
[٩] - نجاشى، همان، ص ٢٨١، طوسى، همان، ص ٢٨٢.
[١٠] - طوسى، همان.