امام از كوفيان بودند كه پس از چندى در زمره بزرگ‌ترين محدثان و فقيهان شيعه درآمدند. حضور اين عالمان در كوفه و تجمع آنان براى بحث‌ها و مناظرات، چهره علمى به شهر مى‌بخشيد و آن را به صورت يكى از مراكز حديث شيعه درآورد كه شخصيت‌هاى ممتاز اصحاب ائمه عليهم السّلام و راويان حديث ايشان در آن مى‌زيستند، به‌عنوان نمونه مى‌توان به حضور اصحاب اجماع در اين شهر اشاره كرد. اصحاب اجماع كسانى هستند كه همه علما و فقهاى شيعه، اجماع و اتفاق نموده‌اند كه هر حديثى كه اين افراد به سند صحيح روايت كنند، مورد تصديق و قبول است و ديگر ملاحظه سند آن تا معصوم لازم نيست، زيراكه آن‌ها در تقوا، علم، صداقت، درايت، حفظ و ضبط حديث به مرحله‌اى رسيده بودند كه تا درباره صحت صدور حديث يقين نداشتند، آن را روايت نمى‌كردند.[١] اصحاب اجماع هجده تن (شش نفر از اصحاب امام باقر عليه السّلام، شش نفر از اصحاب حضرت باقر و حضرت صادق عليهما السّلام و شش تن از اصحاب امام كاظم و امام رضا عليهما السّلام) را شامل مى‌شدند.[٢] از اين هجده نفر، جز دو نفر بقيه يا اهل كوفه بودند يا در آن سكونت داشتند، از جمله آن‌ها مى‌توان به زرارة بن اعين، محمد بن مسلم و بريدة بن معاويه عجلى اشاره كرد.

مسأله ديگر كه به تقويت مكتب علمى كوفه كمك مى‌نمود، رفت‌وآمد ائمه عليهم السّلام به اين شهر بود. امام سجاد، حضرت باقر و حضرت صادق عليهم السّلام، بارها مخفيانه يا آشكارا به كوفه مى‌آمدند و به زيارت مزار امير المومنين و سيد الشهداء مى‌رفتند و طبيعى بود كه در اين آمد و شدها، محدثان شيعه و اصحاب ايشان در

[١] - طوسى، اختيار معرفة الرجال، ش ٤٣٠، ٧٠٥ و ١٠٥٠.

[٢] - ابو عمرو كشى از قول گروهى از مشايخ شيعه سه گروه از ياران امامان را كه از قدر و جلالت بيشترى برخوردار بودند به‌عنوان فقهاى مبرز شيعه يا اصحاب اجماع ياد كرده و گفته است:« همه بزرگان شيعه بر صحت آن‌چه كه اينان درست و صحيح دانسته‌اند اتفاق‌نظر دارند».( اختيار معرفة الرجال، همان) بدين‌گونه موقعيت ويژه‌اى در بين محدثان و راويان براى اين سه گروه در نظر گرفته شد كه حاكى از موقعيت برتر علمى آنان بوده است.