بيان عقايد صحيح اسلامى، باتوجه به ظهور انديشه‌هاى منحرف و التقاطى، از مهم‌ترين مسائل موردتوجه عالمان شيعه بود كه تحت‌تأثير تعاليم امامان عليهم السّلام بدان اهتمام داشتند. ثبت و تدوين اقوال ائمه عليهم السّلام در اصول دين و عقايد، به جهت حفظ اين آموزه‌هاى دينى و انتقال آن‌ها به آيندگان نيز حائز اهميت بود، از اين‌رو شيعيان از همان زمان حضور امامان به اين كار دست زدند. در اواخر دوران حضور و آغاز غيبت امام دوازدهم، تدوين و نگارش كتاب‌هايى به منظور استفاده عموم مردم و حفظ آثار ائمه عليهم السّلام و نيز پاسخ‌گويى به شبهات اعتقادى موجود، ضرورت بيشترى يافت. از اين‌رو مشاهده مى‌شود كه در اين دوره كتاب‌هاى زيادى به رشته تحرير درآمدند كه مشتمل بر بيان روايات اعتقادى امامان عليهم السّلام بودند. در كنار تكوين اين كتاب‌ها، گونه ديگرى از كتاب‌هاى عقايدى تصنيف مى‌شدند كه دستاورد علم كلام بودند و شيعيان بنا به ضرورت، براى مقابله با عقايد و آراى مخالف و منحرف، در اثبات حقانيت مذهب خويش از اين علم هم بهره مى‌گرفتند. تأليف كتاب‌هاى كلامى شيعه، به دهه‌هاى آخر قرن دوم هجرى و دوره فعاليت شاگردان امام صادق و امام كاظم عليهما السّلام بازمى‌گردد. در غيبت صغرى هم متكلمان بزرگ شيعه، تأليفات متعددى عرضه كردند. كتاب‌هاى عقايدى كه در اين دوره نوشته مى‌شد، به‌طور عمده حول دو موضوع اساسى خداشناسى و امامت دور مى‌زد. اين كتاب‌ها، برحسب اهداف و انگيزه‌هاى تأليف به دو قسم بودند: كتاب‌هايى كه جنبه اثباتى داشتند، يعنى درصدد بيان عقايد صحيح، بر اساس آموزه‌هاى شيعى بودند و ديگرى كتاب‌هايى كه با هدف نقد و ابطال اقوال و انديشه‌هاى مخالفين، به رشته تحرير درمى‌آمدند. آثار فوق الذكر را براساس موضوعات، مى‌توان در چند دسته جاى داد.