اوضاع سياسى اجتماعى و فرهنگى شيعه در غيبت صغرى - حسين زاده شانه چى، حسن - الصفحة ٣٣٩
مانده، يافت مىشود. بعدها همين دو دسته با توسعه دامنه فعاليتشان، بهعنوان شاعران شيعى و اموى شناخته مىشدند. از معروفترين شاعران اين دوره، كه برخى آموزههاى شيعى در اشعارشان به چشم مىخورد، مىتوان از فرزدق نام برد كه نزاعهاى ادبى او با همتاى امويش مشهور بود و همو است كه قصيده زيبايى در معرفى و ستايش امام زين العابدين عليه السّلام سرود[١] و نيز به كثيّر عزّه، شاعر همعصر امام باقر عليه السّلام[٢] اشاره كرد كه اشعارى با مضامين شيعى مىسرود.
در دوره عباسى با تكامل و توسعه نسبى فرهنگ تشيع، سرايندگان بنام و توانمندى ظهور كردند كه با سرودههاى خود، به ترويج مذهب تشيع و دفاع از آن برآمدند. از آنميان مىبايد از كميت بن زيد اسدى،[٣] سيد بن اسماعيل حميرى[٤] و دعبل بن على خزاعى[٥] ياد كرد كه در سرودههاى خود به بيان آموزههاى مذهب تشيع، در مدح و ستايش پيشوايان آن همت گماردند.
به همينگونه در عصر غيبت صغرى نيز شاعران شيعه مذهبى بودند كه با بيان آموزههاى مذهب تشيع، به ترويج و تبليغ آن يارى رساندند. يكى از اين شاعران بنام، كه در اوايل غيبت صغرى مىزيست ابن رومى، ابو الحسن على بن عباس است كه در سال ٢٢١ ق در بغداد زاده شد. در سبب انتساب او به رومى، گفته شده است كه اصل او از روم بود و برخى معتقدند به جهت زيبايى چهرهاش كه شباهت به روميان داشت، وى را ابن رومى خواندهاند.[٦] ابن رومى در نزد استادان ادب
[١] - ر. ك: امينى، الغدير، ج ٣، ص ٣١ به نقل از كتاب عباس محمود عقاد.
[٢] - ر. ك: شيخو، مجانى الادب، ج ٢، ص ١٨٤.
[٣] - همان، ص ٢٢٦.
[٤] - همانجا.
[٥] - همانجا.
[٦] - ر. ك: النديم، الفهرست، ص ٢٣٥ و ياقوت حموى، معجم الادباء، ج ٧، ص ٤٥.