افزون بر كتب مذكور برخى مقالات منتشره در خصوص تاريخ و فرهنگ تشيع نيز اطلاعاتى درباره اوضاع فرهنگى و اجتماعى شيعه در اين دوره به دست مى‌دهند. از اين قبيل بايد از مقاله «نگاهى به مكاتب حديثى شيعه در سده‌هاى اوليه» فصلنامه تخصصى شيعه‌شناسى، شماره ٣ و ٤ و برخى مقالات مجله انتظار ياد كرد.

در نوشتار حاضر سعى شده است تا براساس منابع موجود، تصويرى از اوضاع سياسى، اجتماعى و فرهنگى شيعه در عصر غيبت صغرى ارائه شود.

بديهى است آن‌چه عرضه گرديده باتوجه به اطلاعات قابل دسترس، و در حدّ توان نگارنده مى‌باشد و همواره زمينه براى ارائه طرح‌هاى كامل‌تر باز است. در پايان لازم است از مدير محترم پژوهشكده جناب آقاى دكتر سيد عليرضا واسعى، كه با اشراف و پيگيرى در سامان‌يابى و به ثمر نشستن اين اثر تلاش كردند؛ و مدير محترم وقت گروه فرهنگ و تمدن اسلامى جناب آقاى دكتر نعمت الله صفرى، كه زمينه انجام چنين كارى را برايم فراهم ساخته و در اصلاح و بهبود آن مجدّانه كوشيدند، و هم‌چنين از جناب آقاى دكتر جبارى كه نظارت پروژه را برعهده گرفتند و ديگر عزيزانى كه با ارائه نظرات خود در شكل‌گيرى بهتر كار نقش آفريدند، و نيز از كليه كسانى كه در پژوهشكده تاريخ و سيره اهل بيت عليهم السّلام پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامى و ديگر مراكز در انجام اين طرح به نگارنده يارى رسانيده‌اند و نيز از همسرم كه در اين مهم كمك‌كارم بود، تشكر و قدردانى به عمل آيد.

حسن حسين‌زاده شانه‌چى‌