ترتيب تلاش گسترده‌اى صورت گرفت تا موضع شيعيان از ساير فرق، به‌خصوص اسماعيليان و قرمطيان، كه حركت‌هاى سياسى و نظامى دامنه‌دارى را شروع كرده بودند، جدا شود. اين اقدامات، گذشته از آشكار ساختن موضع سياسى شيعه كه مى‌توانست در كاهش حساسيت و سوءظن حكومت به شيعيان سودمند باشد، هدف ديگرى را نيز دنبال مى‌كرد و آن ايجاد نوعى آگاهى عمومى براى جامعه شيعه و تبيين ديدگاه‌هاى عقيدتى شيعيان، به‌خصوص درباره امامت و مهدويت بود، از اين‌رو در همين زمان، كتاب‌هاى متعددى نيز توسط علماى شيعه درباره امامت حضرت مهدى، به‌عنوان دوازدهمين امام معصوم، و مسأله غيبت و قيام آن حضرت نوشته شد.[١] نشر اين آثار، كه عموما مستند به احاديث و روايت ائمه عليهم السّلام بود، موجب مى‌گرديد تا شيعيان از گرايش انحرافى و اقدام به امورى كه تحت نظارت نائبان خاص امام نبود، پرهيز كنند؛ به‌ويژه از داخل شدن در حركت‌هاى سياسى كه ثمره‌اى جز اعمال فشار بيشتر از جانب حكومت بر آن‌ها نداشت و غالبا از سوى اسماعيليان و زيديان رهبرى مى‌گرديد.

حركت ديگرى كه در اين زمان در جهت تقويت جنبه اعتقادى شيعيان در مقابل شبهات و القائات عقيدتى، كه از ناحيه فرقه‌هاى ديگر و مخالفان ابراز مى‌شد، صورت گرفت، تبيين عقايد اماميه در قالب ادعيه بود. گذشته از توقيعاتى كه از ناحيه امام عليه السّلام صادر مى‌گرديد و در آن پاسخ سؤالات اعتقادى شيعيان ذكر مى‌شد، بيان دعاهايى كه دربر دارنده اعتقادات صحيح تشيع بود، مى‌توانست جنبه آموزشى سازنده‌اى براى جوّ عمومى جامعه شيعه داشته باشد. دعاهاى مذكور از ناحيه امام عليه السّلام و از طريق نائبان خاص به مردم مى‌رسيد. از جمله اين ادعيه، دعاى معروف رجبيه است كه در ضمن نامه‌اى به دست محمد بن عثمان عمرى رسيد و

[١] - در اين‌باره به فصل ششم به بخش تأليفات و تصنيفات نگاه كنيد.