اوضاع سياسى اجتماعى و فرهنگى شيعه در غيبت صغرى - حسين زاده شانه چى، حسن - الصفحة ٤٢
در دوران خلفاى پيشين، معتصم[١] (خلافت ٢١٨- ٢٢٧ ق) و الواثق[٢] (خلافت ٢٢٧- ٢٣٢ ق) در شهر مدينه مىزيست و دوران آرامى را در حكومت آنان سپرى ساخت. اما با به حكومت رسيدن متوكل وضعيت دگرگون شد. متوكل دشمنى شديدى نسبت به علويان و شيعيان داشت و بر آنان سخت مىگرفت و او بود كه دستور داد قبر امام حسين عليه السّلام را در كربلا ويران سازند[٣] و تحتتأثير همين دشمنىها و سعايت برخى دشمنان، در سال ٢٣٣ ق دستور داد امام هادى عليه السّلام از مدينه به شهر سامرا منتقل شود و از اين زمان سختگيرىها بر امام هادى عليه السّلام شدت يافت.[٤] درباره اينكه به هنگام انتقال امام هادى عليه السّلام به سامرا، فرزند ايشان يعنى امام حسن عليه السّلام نيز همراهشان بود، ذكرى در منابع نيامده است، ولى طبيعى مىنمايد كه امام خانواده خويش را نيز به همراه برده باشد. از طرفى چنين بر مىآيد كه اقامت امام عسكرى عليه السّلام در سامرا از همان سنين كودكى و آنقدر
[١] - المعتصم بالله، محمد پسر هارون، هشتمين خليفه عباسى است كه جانشين برادرش مأمون( خلافت ١٩٨- ٢١٨ ق) شد.
[٢] - الواثق بالله، هارون پسر معتصم، نهمين خليفه عباسى و جانشين پدرش است.
[٣] - طبرى، تاريخ، ج ٧، ص ٣٦٥؛ ابن اثير، الكامل، ج ٧، ص ٢٠ و ابن جوزى، تذكرة الخواص، ص ٣٥٩.
[٤] - كلينى، همان، ج ١، ص ٥٠١ و مفيد، همان، ص ٤٤٦. وى احضار امام را در سال ٢٤٣ ق دانسته كه درست نيست و اين تاريخى است كه در آن از روى نامه متوكل به امام نسخه بردارى شده بود. ر. ك: جعفريان، همان، ص ٥٠٣.