اوضاع سياسى اجتماعى و فرهنگى شيعه در غيبت صغرى - حسين زاده شانه چى، حسن - الصفحة ٣٤٣
را بيان نموده است.[١]
از همين خاندان در اين عصر، شاعر ديگرى نيز ظهور كرد. او محمد بن احمد معروف به ابن طباطبا اصفهانى از نوادگان امام حسن عليه السّلام است كه شاعرى توانا و اديبى ممتاز و داراى تأليفات متعددى در شعر و ادب بود.[٢] او در اصفهان زاده شد و در آنجا زيست و به سال ٣٢٢ ق درگذشت.[٣] علىرغم اينكه ابن طباطبا در شهر اصفهان، از مراكز اصلى اهل سنت در آن عصر مىزيست، در اشعارش ديدگاههاى شيعى خود را ابراز مىنمود. از جمله در يكى از قصايدش به واقعه غدير و گفته رسول خدا درباره امام على عليه السّلام، اشاره كرده است:
|
يا من يسّر لى العداوة ابدها |
و اعمد لمكروهى بجهدك اوذر |
|
|
لله عندى عادة مشكورة |
فيمن يعادينى فلا تتحير |
|
|
انا واثق بدعاء جدّى المصطفى |
لابى غداة غدير خم فاحذر |
|
|
و الله اسعدنا بارث دعائه |
فيمن يعادى او يوالى فاصبر.[٤] |
|
همزمان با او، شاعر ديگرى در اصفهان مىزيست كه از توانايى خود در ترويج مذهب تشيع بهره مىبرد. وى ابو جعفر احمد كرمانى، معروف به ابن علويه اصفهانى (٢١٢- ٣٢٠ ق)، يكى از نويسندگان پركار شيعه بود كه كتابى به نام الاعتقاد فى الادعيه (دعاء الاعتقاد) نوشته بود[٥] و هشت كتاب ديگر نيز در ادعيه داشت[٦] و ديوان
[١] - ر. ك: ابن شهر آشوب، همان، ج ٥، ص ١٨٥.
[٢] - ر. ك: النديم، الفهرست، ص ١٩٦ و ياقوت حموى، معجم الادباء، ج ٣، ص ٨٥ و مرزبانى، معجم الشعراء، ص ٤٦٢.
[٣] - امينى، همان، ص ٣٤٠ به نقل از معاهد التنصيص. ظاهرا نويسنده نسمة السحر كه سال ٣٣٢ ق را سال ولادت او دانسته در نقل از مصدر مذكور دچار اشتباه شده است.
[٤] - ثعالبى، ثمار القلوب، ص ٥١١ و امينى، همان، ص ٣٤٠.
[٥] - نجاشى، رجال، ص ٦٤ و ابن شهر آشوب، معالم العلماء، ذيل شرححال ابن علويه.
[٦] - ياقوت حموى، معجم الادباء، ج ٤، ص ٧٣.