توسط ابن ابى ثلج نوشته شد.[١] از همين قبيل كتاب تاريخ الائمه اسماعيل بن على خزاعى، برادرزاده دعبل خزاعى شاعر معروف، است.[٢] كتاب ديگرى تحت نام انساب الائمه و مواليدهم الى صاحب الامر در آثار حسن بن على الاطروش (م ٣٠٥ ق) ذكر شده است. او كتابى هم به نام فدك داشت.[٣] دو كتاب به نام‌هاى اخبار صاحب فخ و اخبار يحيى بن عبد الله بن حسن نوشته على بن ابراهيم جوانى (علوى)، از مشايخ روايت ابو الفرج اصفهانى،[٤] كتاب مقتل الحسين عيسى بن مهران‌[٥]، الغارات احمد بن محمد بن سيّار[٦] و چند كتاب از ابراهيم بن سليمان نهمى‌[٧]، از ديگر آثار تك‌نگارى تاريخى در اين دوره است. از همين قبيل تك نگارى‌ها مى‌توان به نوشته‌هاى احمد بن عبيد الله بن عماد ثقفى كاتب (م ٣١٩ ق)[٨] و عبد العزيز جلودى بصرى اشاره كرد.[٩] در همين زمان تواريخ مجموعه‌اى نيز تدوين مى‌شد؛ كتاب العباسى از نمونه‌هاى شاخص آن است كه احمد بن اسماعيل بجلى ساكن قم و معروف به سمكه، اين كتاب بزرگ را در ده هزار صفحه، شامل اخبار خلفا و دولت بنى عباس نوشته بود و نجاشى كه آن را ديده، از آن به نكويى ياد كرده است.[١٠] مهم‌ترين آثار در اين زمينه از آن ابن واضح يعقوبى (م ٢٨٤ ق) مى‌باشد. كتاب تاريخ او علاوه بر حوادث تاريخ اسلامى تا عصر خودش (سال‌

[١] - نجاشى، همان، ص ٢٩٩.

[٢] - همان، ص ٣٢.

[٣] - همان، ص ٥٨.

[٤] - همان، ص ٢٦٣.

[٥] - همان، ص ٢٩٧.

[٦] - همان، ص ٨٠.

[٧] - همان، ص ١٨.

[٨] - النديم، الفهرست، ص ٢١٢.

[٩] - همان، ص ١٦٧ و ٢٧٨ و نجاشى، همان، ص ٥٤.

[١٠] - نجاشى، همان، ص ٩٧.