خواست تا كتابى بنويسد كه مرجع و معتمد او باشد.[١] درك اين امور، عالمان شيعه را بر آن مى‌داشت تا به تأليف كتاب‌هايى بپردازند كه اين مشكلات را رفع نمايد.

مسأله غيبت خود مشكل عقيدتى اساسى به شمار مى‌رفت كه شيعيان را دچار حيرت و سرگشتگى كرده بود. در واقع يك علت اين امر آن بود كه مدت‌ها عالمان شيعه با پيروان ساير فرق شيعى، كه معتقد به امام غايب بودند، مانند اسماعيليه، فطحيه و واقفيه، مخالفت مى‌كردند و اينك خود بدان اقرار مى‌نمودند. اين مسأله به قدرى حساس و خطير بود كه طيف وسيعى از تأليفات را در زمان غيبت به خود اختصاص مى‌داد، به‌طورى كه كتاب‌هاى متعددى در زمينه تبيين مسأله غيبت و رفع شبهات درباره آن و ردّ اقوال ساير فرقه‌ها، نوشته شد. اين كتاب‌ها عمدتا تحت عنوان كلى كتاب الغيبه، يا الغيبة و كشف الحيره و يا عناوينى مشابه آن تأليف مى‌گرديد كه اشاره به وضعيت حيرت‌زدگى و سردرگمى مردم دارند. ابن بابويه قمى در ابتداى كتاب خود، الامامة و التبصرة من الحيره، كه يكى از بهترين مصاديق اين كتاب‌ها است، به صراحت اين امر را بيان مى‌كند و مى‌گويد:

ديدم بسيارى از كسانى كه پيمان دينى آن‌ها درست، و بر دين الهى ثابت قدم و خشيت آن‌ها به درگاه خدا آشكار بود، امر غيبت آنان را به حيرت واداشته و اين دوران بر آن‌ها طولانى شده، به‌طورى كه وحشتى بر آن‌ها داخل شده و اخبار وارده و آثار مختلف، ايشان را به تفكر واداشته است ... از اين‌رو اخبارى را گردآوردم كه پرده از اين حيرت بردارد و اندوه را برطرف سازد و درباره عدد [امامان‌] خبر دهد و وحشت طول دوران غيبت را به انس بدل كند ...[٢]

مشابه همين گفتار را شيخ صدوق در آغاز غيبت كبرى بيان مى‌كند و علت‌

[١] - صدوق، من لا يحضره الفقيه، مقدمه.

[٢] - ابن بابويه، الامامة و التبصرة من الحيره، مقدمه كتاب.