امام عسكرى عليهم السّلام نقل شده در خصوص زمان غيبت و اين‌كه براى كدام يك از امامان واقع خواهد شد تصريح بيشترى دارد. زمانى‌كه يكى از شيعيان از امام جواد عليه السّلام درباره جانشين وى مى‌پرسد، امام اظهار مى‌دارد كه نخست پسرش على الهادى و سپس پسر او امام خواهند بود و از آن پس دوران حيرت (غيبت) خواهد بود.[١] در رواياتى كه در اين دوره نقل شده، تصريح شده كه امام غايب، نواده امام هادى و فرزند امام حسن عسكرى عليهم السّلام است كه غيبتى طولانى خواهد داشت و شيعيان در آن زمان بايد در انتظار ظهورش باشند.[٢] عملكرد امام حسن عسكرى عليه السّلام در اين زمينه بسيار حساس بود. امام از يك سو مى‌بايست جانشين و امام پس از خود را به شيعيان معرفى مى‌كرد، كه البته اين امر باتوجه به جوّ خفقان شديدى كه از جانب حكومت عباسى نسبت به امام و شيعيان ايجاد شده بود و امام را ناگزير به رعايت شديد تقيه مى‌نمود، تنها نسبت به برخى از خواص شيعيان و اصحاب آن حضرت عملى بود و از سوى ديگر بايستى مسأله غيبت وى را به ايشان گوشزد مى‌كرد. بدين ترتيب امام عسكرى عليه السّلام در ديدارها و گفت‌وگوهاى خود با ايشان، بر اين نكته تأكيد مى‌نمود كه آن حضرت فرزندى دارد كه جانشين و امام پس از وى است و او همان مهدى موعودى است كه غائب خواهد شد و از غيبت او خبر داده شده است.[٣] باتوجه به حجم رواياتى كه در اين باب از امام عسكرى عليه السّلام نقل شده و اين‌كه شمار آن‌ها نسبت به احاديث ديگر امامان كمتر است، پيداست كه آن حضرت اين مسأله را به سبب جوّ خفقان حاكم و تهديدات موجود از جانب عباسيان با شمار اندكى از افراد مورد اعتماد خويش در ميان مى‌گذاشت. با اين حال باتوجه به اهميت مسأله غيبت و لزوم آگاه ساختن عموم‌

[١] - نعمانى، الغيبه، ص ١٩١. روايت ديگرى به همين مضمون از امام جواد عليه السّلام نقل كرده است.

[٢] - صدوق، همان، ص ٣٧٧.

[٣] - ر. ك: صدوق، همان، ص ٤٠٩ و طبرسى، اعلام الورى، ص ٤١٥.