بن خليل نيشابورى از نزديكان يونس بن عبد الرحمن، صحابى امام كاظم عليه السّلام و امام رضا عليه السّلام بود كه فضل از او روايت مى‌نمود. شاذان از مشايخ روايت احمد بن محمد بن عيسى قمى به شمار مى‌رفت و در سلسله سند روايات كلينى قرار دارد كه در ابواب مختلف از او رواياتى نقل شده است.[١] احمد برادر خليل (عموى شاذان) نيز، از محدثان نيشابورى بود كه فضل از او نيز روايت مى‌كرد.[٢] اما چهره شاخص اين خاندان، ابو محمد فضل بن شاذان و از فقيهان برجسته عصر خويش است كه از امام جواد عليه السّلام، و نيز گفته شده از امام رضا عليه السّلام، و هم‌چنين از جماعت بسيارى از اصحاب ائمه عليهم السّلام، چون ابن ابى عمير، صفوان بن يحيى، حسن بن محبوب، ابو هاشم جعفرى، محمد بن سنان و ابن بزيع روايت مى‌نمود.[٣] فضل علاوه بر فقه، در علم كلام نيز فرهيخته بود كه اين امر به خوبى در تأليفات وى آشكار است و بلكه او را بايد بزرگ‌ترين متكلم شيعى نيشابور در عصر خويش بدانيم. به گفته نجاشى، او يكصد و هشتاد تأليف داشت.[٤] گذشته از كتاب‌هاى فقهى، بسيارى از تأليفات او در مباحث كلامى بود كه اغلب در ردّ عقايد متكلمان غيرشيعى و اقوال پيروان فرقه‌هاى منحرف شيعه نوشته شده بودند. او هم‌چنين كتاب‌هاى متعددى در ابواب مختلف امامت داشت كه ارزنده‌ترين آن‌ها كتاب الايضاح اوست و در آن به اثبات امامت و خلافت امير المؤمنين عليه السّلام و بطلان خلافت ديگران مى‌پردازد. اين كتاب از نادر كتاب‌هاى فضل بن شاذان مى‌باشد كه به دست ما رسيده است.[٥] در ميان تأليفات فضل كتاب‌هايى نيز درباره حضرت‌

[١] - ر ك: فضل بن شاذان، الايضاح، مقدمه كتاب.

[٢] - همان.

[٣] - ر ك: طوسى، همان، ص ٥٣٩.

[٤] - نجاشى، رجال، ص ١٦٨.

[٥] - ر ك: فضل بن شاذان، همان.