اوضاع سياسى اجتماعى و فرهنگى شيعه در غيبت صغرى - حسين زاده شانه چى، حسن - الصفحة ٢٦٥
گستردهاى با ساير حوزههاى علمى شيعه در شهرهاى ديگر داشتند كه درباره آنها گفتگو خواهد.
بديهى است كه در اين مركز علمى، همانند ديگر مراكز، فعاليتهاى آموزشى در سطح وسيعى صورت مىگرفت و اين امر در مكانهاى مختلفى انجام مىپذيرفت. بهطور معمول مساجد يكى از مهمترين مراكز آموزشى به شمار مىرفتند كه در آنها به دانشپژوهان در سطوح عالى آموزش داده مىشد. شهر كوفه مساجد بسيارى داشت كه برخى از آنها در محلات شيعهنشين و يا در اختيار شيعيان بودند. مسجد جامع كوفه، مهمترين مركز آموزشى شهر بود كه محافل درسى شيعيان نيز در آن برگزار مىگرديد و شمارى از عالمان و محدثان شيعه به منظور تدريس يا تحصيل در آن حضور مىيافتند. درباره اهميت و موقعيت علمى شيعيان در اين مسجد اخبارى در دست است. كشّى روايتهايى آورده كه همگى از اهميت اين مسجد، بهعنوان يكى از مراكز فقه و حديث شيعه حكايت دارد.[١] حسن بن على وشّاء نيز از حضور شمار زيادى از راويان امام صادق عليه السّلام در اين مسجد سخن گفته است.[٢] اين مسجد در عصر غيبت صغرى نيز موقعيت علمى و آموزشى خود را كمابيش حفظ كرده بود.
از ديگر مساجد قديمى منسوب به شيعيان در كوفه، دو مسجد زيد و صعصعه، پسران صوحان، و از اصحاب امام على عليه السّلام، را مىتوان نام برد كه اين دو مسجد هنوز در شهر كوفه باقى هستند.[٣] مسجد ديگرى در محله بنى جعفه، از قبايل شيعه مذهب كوفه قرار داشت كه به نام مسجد جعفى مشهور بود. از قبيله بنى جعفه شخصيتهاى ممتازى برآمدند كه از آنميان مىتوان به جابر بن يزيد جعفى از
[١] - همو، اختيار معرفة الرجال، ش ٨٣٩ و ٩٨١.
[٢] - نجاشى، ش ٨٠.
[٣] - رجبى، كوفه و نقش آن، ص ٤٣٤.