على بن حسن بن فضّال نيز به داشتن مذهب فطحيّه شهرت داشت.[١] اين امر موجب ظهور آراء و انديشه‌هاى گوناگون و در نتيجه پيدايش و گسترش علم كلام در اين شهر مى‌شد. رواج انديشه‌هاى كلامى و عقلى از ويژگى‌هاى بارز حوزه علمى كوفه بود و همپاى شكل‌گيرى مكتب علمى شيعى در كوفه، انديشه‌هاى كلامى نيز در اين شهر رواج و توسعه مى‌يافت، به‌طورى كه تا پايان قرن دوم هجرى، كوفه مركز متكلمان شيعه محسوب مى‌شد و در آستانه غيبت صغرى، حوزه علمى اين شهر بيشتر صبغه كلامى داشت و بيش از اين‌كه جنبه فقهى و حديثى آن مطرح باشد، چهره كلامى آن خودنمايى مى‌كرد. طبقه اول متكلمان شيعه در اين شهر زيسته بودند و از ميانشان شخصيت‌هاى ممتازى پديد آمدند. در عصر غيبت نيز على‌رغم شكل‌گيرى و توسعه مكتب كلامى بغداد، كه حوزه كوفه را تا حد زيادى تحت الشعاع قرار داد، شخصيت‌هاى كلامى متعددى در شهر كوفه ظهور كردند.[٢]

با اين حال حوزه كوفه، مكتب فقهى و حديثى خود را كمابيش حفظ نموده بود و در اين عصر نيز راويان و محدثان بسيارى از اين شهر برآمدند. از ويژگى‌هاى مهم شهر كوفه، كه به اين وضعيت كمك مى‌كرد وجود منابع كهن حديثى شيعه بود.

بسيارى از راويان و محدثان كوفه، اصول اربعمائه را در اختيار داشتند و از آن‌ها روايت مى‌نمودند. درباره على بن محمد بن زبير (م ٣٤٨ ق)، كه بيش از صد سال عمر كرد، گفته شده كه راوى اكثر اين اصول بوده است.[٣] هم‌چنين ابو على احمد بن محمد بن عمار (م ٣٤٦ ق)، از مشايخ جليل القدر كوفه، شمار زيادى از كتب مذكور را در اختيار داشت و از آن‌ها نقل مى‌نمود.[٤] محدثان كوفى روابط

[١] - همان، ص ٢٩٢.

[٢] - از آن جمله مى‌توان به احمد بن محمد بن عقده( ٣٣٢ ه) محدث و متكلم شهير اين عصر اشاره كرد.

[٣] - همو، رجال، ص ٤٣٠.

[٤] - همو، الفهرست، ص ٦٢.