آمده است و در فقرات متعددى ضمن درخواست از خداوند براى اتمام دوران غيبت امام و رفع ظلم و ستم فراگير دشمنان دين، از خدا طلب مى‌كند كه ايمان و يقين شيعيان را به وجود امام غايب، در اين دوران سخت، افزايش داده و آنان را از ياوران آن حضرت و تقويت‌كنندگان حكومت وى در ايام ظهورش قرار دهد.[١] به نظر مى‌رسد فرازهاى عالى و پرمعناى اين دعا مى‌توانسته است نقش بسزايى در حفظ و تحكيم عقايد عامه شيعه داشته باشد، به‌طورى كه محمد بن عثمان بر خواندن مداوم آن تأكيد مى‌ورزيد.

دوران حساس و طولانى نيابت محمد بن عثمان تا زمان وفات وى در سال ٣٠٥ ق ادامه يافت. او در طى اين دوران در عين رعايت جوانب احتياط و تقيه، فعاليت‌هاى ارزنده‌اى در هدايت جامعه شيعه و سازماندهى سيستم وكالت انجام داد. جسد وى را پس از مرگ در خانه‌اش در سمت غربى بغداد در خيابانى كه به كوفه منتهى مى‌شد به خاك سپردند.[٢]

٣. نائب سوم و حوادث دوران او (٣٠٥- ٣٢٦ ق)

وكلاى امام عليه السّلام در بغداد انتظار داشتند پس از وفات نائب دوم، يكى از چهره‌هاى سرشناس شيعه در بغداد، به نام جعفر بن محمد بن متيل به نيابت منصوب گردد؛ اما محمد بن عثمان در بستر بيمارى، درحالى‌كه ابن متيل و ابن روح و ديگر وكيلان بر گرد او حاضر بودند، رو به ابن متيل كرد و گفت:

من مأمور شدم كه به ابو القاسم حسين بن روح وصيت كنم.[٣]

تعيين حسين بن روح به نيابت، با هيچ واكنش مخالفى روبرو نشد و همگان از جمله جعفر بن متيل آن را پذيرفتند. حسين بن روح از خاندان نوبختى بود كه از

[١] - صدوق، همان، ص ٥١٢.

[٢] - طوسى، همان، ص ٢٣٨.

[٣] - صدوق، همان، ص ٥٠٣.