اوضاع سياسى اجتماعى و فرهنگى شيعه در غيبت صغرى - حسين زاده شانه چى، حسن - الصفحة ٢٢٨
سومين نفر از مدعيان دروغين در اين دوره، محمد بن نصير نميرى است. او دوران امام هادى و امام عسكرى عليه السّلام را درك كرده و از همان زمان داراى انديشههاى غلوآميزى بود و وجاهتى نزد عالمان شيعه نداشت. او بعد از مرگ شريعى، مدعى دروغين دوران نائب اول، نيابت امام عليه السّلام را آرزو مىكرد. بنا به گزارشاتى، او در زمان امام دهم نيز ادعاهايى داشت. بههرحال او پس از وفات نائب اول، مشروعيت محمد بن عثمان را نپذيرفت و مدعى شد باب امام دوازدهم است. محمد بن عثمان او را طرد كرد و لعنت نمود؛ ولى او تلاش داشت تا نظر وى را تغيير دهد، اما موفق نشد و شيعيان وى را از جامعه خود راندند.[١] نام او نيز در ميان اسامى منحرفان ذكر شده و در توقيع مربوط به شلمغانى آمده است.[٢] با اين حال پيروان ابن نصير زياد و اغلب اهل مدائن بودند. او همچنين از حمايت برخى شخصيتهاى سياسى متنفذ شيعه چون بنى فرات برخوردار بود. پيروان او، كه نصيريه خوانده مىشدند، پس از او به چند دسته تقسيم گرديدند. گروهى احمد بن محمد بن فرات و عدهاى محمد بن محمد بن بشر[٣] و گروهى اسحاق بن احمد بن احمر را به جانشينى او برگزيدند كه گروه اخير به نام اسحاقيه مشهور شدند.[٤] درباره عقايد ابن نصير آمده كه او به تناسخ ارواح و حلول، قائل و معتقد بود كه خداوند در وجود امام على عليه السّلام حلول كرده است. او دعوى نبوت داشت و امام عسكرى عليه السّلام را خدا مىدانست و همچنين اباحىگرى را در مذهب خود مرسوم نموده بود.[٥]
[١] - طوسى، همان، ص ٢٥٩.
[٢] - طبرسى، همان، ج ٢، ص ٢٨٩ و شيرازى، همان، ص ١٩٩.
[٣] - نوبختى، فرق الشيعه، ص ١٣٥.
[٤] - ر ك: مشكور، فرهنگ فرق اسلامى، ص ٤٥١.
[٥] - نوبختى، فرق الشيعه، ص ١٣٥- ١٣٦.