ديگرى كه او با آن روبرو مى‌شد. ظهور كسانى بود كه مدعى سفارت و نيابت امام دوازدهم بودند. يكى از كسانى‌كه در زمان وى چنين ادعايى سرداد، ابو محمد حسن شريعى بود. به گفته شيخ طوسى، او مدعى شد كه وكيل و نماينده امام عليه السّلام است، اما به زودى توقيعى از ناحيه امام عليه السّلام صادر گرديد كه در آن كذب ادعاى او اعلام شده بود.[١] شريعى موفقيتى به دست نياورد؛ ولى پيروان او در زمان نائب دوم دوباره سربرداشتند. فرقه نصيريه نيز در همين زمان در حال شكل‌گيرى بود.

عقايد اوليه اين فرقه توسط على بن احمد طربايى، از زمان امام عسكرى عليه السّلام پديد آمد كه پيروانش در ناحيه طرباء و نينوا سكونت داشتند و سپس محمد بن نصير، بنيان‌گذار نصيريه، را جذب خود كردند و نفوذ آن‌ها افزايش يافت.[٢] حسن بن محمد بن بابا نيز از غلات دوران امام يازدهم بود كه بعدها مدعى وكالت امام دوازدهم گرديد.[٣] اين ادعاهاى دروغين به زودى رسوا مى‌شد، زيرا چنان‌كه گفتيم، شيعيان ملاك‌هاى سنجش و تشخيص را در دست داشتند و مدعيان وكالت و نيابت امام عليه السّلام را براى يافتن نشانه‌هايى بر صدق گفتارشان مى‌آزمودند. از سوى ديگر نظارت دقيقى از سوى امام عليه السّلام بر مسأله وكالت و نيابت اعمال مى‌شد و در قبال اين ادعاهاى باطل، نامه‌هايى مبنى بر دروغ بودن آن‌ها صادر مى‌گرديد.

دوران نيابت نائب اول چندان طولانى نبود. با اين‌كه تاريخ دقيق وفات وى ذكر نشده است؛ ولى باتوجه به شواهد و قرائن مى‌توان گفت كه او پيش از سال ٢٦٧ ق درگذشت. طبق روايت ابن برينه، جنازه او در قسمت غربى بغداد، در محل مسجد درب به خاك سپرده شد. شيخ طوسى سخن ابن برينه را درباره محل دفن‌

[١] - همان، ص ٢٥٨.

[٢] - ر ك: جاسم حسين، تاريخ سياسى غيبت امام دوازدهم، ١٥٩. به نقل از

, inarabaT- LA ٣١- ١٢٧. P, hawrA- LA tgahaR libaS

[٣] - طوسى، اختيار معرفة الرجال، ص ٥٢١. او در زمان امام هادى عليه السّلام نيز عقايد غلوآميز داشت.