اوضاع سياسى اجتماعى و فرهنگى شيعه در غيبت صغرى - حسين زاده شانه چى، حسن - الصفحة ١٩٩
جديد و مدعيان دروغين، آنچه بيش از همه اهميت داشت تثبيت امامت آن حضرت و ايجاد آگاهى عمومى نسبت به اين امر در ميان شيعيان بود و از آنجا كه در آغاز غيبت، نائبان و وكيلان امام، ناچار به رعايت تقيه شديد و پنهان نگاه داشتن حقيقت بودند، ديدارهاى مستقيم امام (عج) با شيعيان، بهترين راه براى تبيين مسأله امامت تلقّى گرديد. اين اقدام بهخصوص براى شيعيانى كه در شهرهايى غير از بغداد و سامرا، و دور از محل سكونت نائبان خاص به سر مىبردند، اهميت بيشترى داشت. اين قبيل ديدارها، از اولين روزهاى غيبت آغاز شد و نخستين آنها ديدار شيعيان قم، چند روز پس از شهادت امام عسكرى عليه السّلام بود كه در خانهاى در سامرا صورت گرفت.[١] چندى بعد ابو سعيد غانم هندى، در بغداد ديدارى با امام (عج) داشت. او از مردمان كشمير بود كه در بلخ به دست حسين بن اشكيب، عالم و متكلم سمرقندى اسلام آورده، مذهب تشيع را پذيرفت و سپس به قم آمد و بعد روانه بغداد شد تا از امام (عج) نشانهاى بيابد. او در سال ٢٦٤ ق به بغداد رسيد و پس از مدتى اقامت در اين شهر، با راهنمايى فرستاده امام، در خانهاى با آن حضرت ديدار كرد.[٢]
گاه اتفاق مىافتاد كه امام (عج) در موسم حج، خود را به برخى از شيعيان طالب حقيقت معرفى مىكرد كه از آن جمله ابراهيم بن مهزيار و حسن بن وجناء بودند.[٣] يكى ديگر از شيعيان كه در ايام حج با امام (عج) ديدار كرده بود و مىگفت كه آن حضرت فرمود: «وى مهدى و همان كسى است كه جهان را از عدل و داد پر مىكند و زمين هيچگاه خالى از حجت الهى نخواهد بود.»[٤] شيخ صدوق
[١] - صدوق، همان، ص ٤٧٨.
[٢] - كلينى، اصول كافى، ج ٢، ص ٤٥٤.
[٣] - صدوق، همان، ص ٤٤٠ و ٤٤٥.
[٤] - همان، ص ٤٤٤.